Antares 470 milyon dollar yığır: ABŞ hərbçiləri üçün nüvə reaktorları quracaq
Nüvə enerjisi sahəsində fəaliyyət göstərən Antares startapı ABŞ hərbi bazaları üçün kiçik nüvə reaktorları inşa etmək məqsədilə 470 milyon dollar vəsait to
Antares 470 milyon dollar yığır: ABŞ hərbçiləri üçün nüvə reaktorları quracaq
Nüvə enerjisi sahəsində fəaliyyət göstərən Antares startapı ABŞ hərbi bazaları üçün kiçik nüvə reaktorları inşa etmək məqsədilə 470 milyon dollar vəsait topladığını açıqladı. Bu, son dövrlərdə nüvə texnologiyalarına marağın artdığı bir vaxta təsadüf edir. Xüsusilə süni intellekt məlumat mərkəzlərinin tikintisi və yeni enerji mənbələrinə tələbat bu sahəyə investorların diqqətini yönəldib.
Antares-in Series C maliyyələşdirmə raundu Paradigm və Caffeinated Capital şirkətlərinin rəhbərliyi ilə keçirilib. Industrious Ventures, Point72 Ventures və Shine Capital da bu raundda iştirak edib. Ümumi vəsaitin 370 milyon dolları səhm, 100 milyon dolları isə borc şəklindədir. Bu maliyyələşmə startapın ümumi yığımını 604 milyon dollara çatdırıb.
Antares kiçik modul reaktor (SMR) texnologiyası üzərində işləyir. Şirkətin hazırladığı reaktor 100 kilovatdan 1 meqavata qədər elektrik enerjisi istehsal edə bilir. Bu, təxminən 750 evin enerji tələbatını ödəməyə kifayət edir. Antares-in reaktoru TRISO yanacağından istifadə edir. TRISO texnologiyası uranı karbon və keramik qabıqlarla əhatə edir. Bu, ənənəvi nüvə yanacağına nisbətən daha təhlükəsiz alternativ hesab olunur.
TRISO yanacağı bilyard topu böyüklüyündə sferalar şəklindədir. Bu sferalar helium və ya ərimiş duz kimi qazlarla soyudula bilir. Xüsusi örtük materialı sayəsində yanacağın yüksək temperaturlu reaktorlarda əriməsinin qarşısı alınır. Antares-in nümayiş reaktoru Mark-0 iyunun 4-də Aydaho Milli Laboratoriyasında kritik vəziyyətə çatıb. Bu, reaktorun davamlı zəncirvari reaksiya apara biləcəyi anlamına gəlir.
Antares Pentaqonun "Qabaqcıl Nüvə Enerjisi Quraşdırmaları" proqramının üç finalistindən biridir. Proqram çərçivəsində Kolorado və Montana ştatlarındakı Hava Qüvvələri bazalarında SMR-lər sınaqdan keçiriləcək. Şirkət gələn il ilk elektrik istehsal edən reaktorunu işə salmağı, 2028-ci ildə isə ABŞ hərbi obyektlərində reaktorlar yerləşdirməyi planlaşdırır.
Nüvə enerjisinə marağın artmasının əsas səbəblərindən biri məlumat mərkəzlərinin tikintisidir. Süni intellekt sistemlərinin inkişafı ilə məlumat mərkəzlərinin enerji istehlakı kəskin artıb. Eyni zamanda iqtisadiyyatın ümumi elektrikləşməsi də yeni enerji mənbələrinə tələbi artırır. Bu tendensiya nüvə enerjisi startaplarına investorların marağını yüksəldib.
Nüvə enerjisi bazarında son aylar aktivlik müşahidə olunur. Aprel ayında X-energy 1 milyard dollar dəyərində ilk kütləvi təklif (IPO) həyata keçirib. Radiant Energy, Standard Nuclear və Last Energy kimi şirkətlər də dekabr ayından bəri doqquz rəqəmli maliyyələşmə raundları bağlayıblar. Antares özü də keçən il dekabrda 96 milyon dollarlıq Series B raundunu tamamlamışdı.
Bütün bu nikbinliyə baxmayaraq, qabaqcıl nüvə startapları bir sıra çətinliklərlə üzləşir. ABŞ-da təchizat zənciri hələ tam formalaşmayıb. Kütləvi istehsalın miqyaslandırılması ilə bağlı problemlər mövcuddur. Bir çox SMR startapı kütləvi istehsalın xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldacağını iddia edir. Lakin bu faydaların reallaşması üçün ən azı on il vaxt lazımdır. Hələlik heç bir startap bu mərhələyə çatmayıb.
İlk SMR-lərin 2030-cu illərin əvvəllərində istifadəyə verilməsi gözlənilir. Lakin Lazard şirkətinin təhlilinə görə, onların enerji dəyəri meqavat-saat üçün təxminən 214 dollar olacaq. Bu qiymət onları ən bahalı qaz turbinlərindən başqa bütün yeni elektrik stansiyalarından daha bahalı edir. Antares öz qiymət siyasətini hələ açıqlamayıb.
Antares-in ABŞ hərbçiləri ilə müqavilə bağlamaq istəməsi təəccüblü deyil. Hərbi qurumlar adətən qiymətə həssas olmayan müştərilərdir. Onlar üçün enerji təhlükəsizliyi və etibarlılıq qiymətdən daha önəmli ola bilər. Bu səbəbdən Antares kimi startaplar hərbi bazalar üçün reaktorlar inşa etməklə bazarda mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışır.
Nüvə enerjisi startaplarının qarşısında duran əsas maneələrdən biri də tənzimləyici orqanların təsdiq prosesidir. ABŞ Nüvə Tənzimləmə Komissiyası yeni reaktor dizaynlarını təsdiqləmək üçün uzun və mürəkkəb prosedurlar tələb edir. Bu da startapların kommersiyalaşma müddətini uzadır. Bununla belə, son dövrlərdə hökumətin nüvə enerjisinə dəstəyi artıb və təsdiq proseslərinin sürətləndirilməsi üçün tədbirlər görülür.
Antares-in uğuru digər nüvə startapları üçün də nümunə ola bilər. Əgər şirkət hərbi bazalarda reaktorlarını uğurla yerləşdirə bilsə, bu, kommersiya müştəriləri üçün də etimad yaradacaq. Nüvə enerjisi iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə mühüm rol oynaya bilər. Çünki nüvə reaktorları istixana qazı emissiyası yaratmadan böyük miqdarda elektrik enerjisi istehsal edə bilir.
Azərbaycanda da nüvə enerjisinə maraq artır. Ölkəmiz bərpa olunan enerji mənbələri ilə yanaşı, nüvə enerjisinin də gələcək enerji balansında yer ala biləcəyini dəyərləndirir. Antares kimi startapların təcrübəsi göstərir ki, kiçik modul reaktorlar gələcəkdə daha geniş yayıla bilər. Bu texnologiyanın inkişafı enerji təhlükəsizliyi və iqlim hədəflərinə çatmaq üçün yeni imkanlar yaradır.