Anthropic-in 1.5 milyard dollarlıq müəllif hüquqları razılaşması rəsmən təsdiqləndi
Süni intellekt sahəsində çalışan Anthropic şirkəti, nəhayət ki, müəlliflər və nəşriyyatlarla bağlı böyük bir məhkəmə işini arxada qoya bilər. ABŞ federal h
Anthropic-in 1.5 milyard dollarlıq müəllif hüquqları razılaşması rəsmən təsdiqləndi
Süni intellekt sahəsində çalışan Anthropic şirkəti, nəhayət ki, müəlliflər və nəşriyyatlarla bağlı böyük bir məhkəmə işini arxada qoya bilər. ABŞ federal hakimi, Anthropic-in 1.5 milyard dollarlıq müəllif hüquqları kollektiv iddiasının yekun razılaşmasını rəsmən təsdiqləyib. Bu, süni intellekt və müəllif hüquqları arasındakı gərgin münasibətlərdə indiyə qədərki ən böyük maliyyə razılaşmasıdır.
Məhkəmə qərarına əsasən, razılaşma təxminən 500 min ədəd müəllif hüququ qorunan əsəri əhatə edir. Hər bir əsər üçün müəlliflərə və hüquq sahiblərinə 3,000 dollar ödəniləcək. Bu məbləğ, ABŞ müəllif hüququ tarixində ən böyük ödəniş hesab olunsa da, bir çox yaradıcı insanlar bu razılaşmanı tam qələbə kimi görmür.
İşin əsas məqamı ondan ibarətdir ki, hakim süni intellekt modelinin təlimi üçün müəllif hüquqlu mətnlərdən istifadəni "ədalətli istifadə" (fair use) hesab edib. Bu qərar, süni intellekt sənayesi üçün dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Lakin hakim, Anthropic-in bu kitabları necə əldə etdiyini ayrıca araşdırıb.
Pirat saytlardan yükləmə əsas problem idi
Anthropic, təlim kitabxanasını iki mənbədən qurmuşdu: satın alınan və skan edilən kitablar (qanuni), həmçinin Library Genesis və Pirate Library Mirror kimi pirat saytlardan endirilən kitablar (qanunsuz). Hakim, ikinci metodun tamamilə qanunsuz olduğuna qərar verib və piratçılıq məsələsinin məhkəmədə baxılmasına icazə verib. Anthropic, məhkəmə prosesindən və potensial olaraq daha böyük cərimələrdən qaçmaq üçün qısa müddətdə razılaşmağa razı olub.
Bu razılaşma, süni intellekt şirkətlərinin məlumat toplama üsullarına qarşı artan tənqidlərin fonunda baş verir. Bir çox ekspertlər, süni intellekt modellərinin təlimi üçün geniş miqyasda məlumat toplanmasının yeni qaydalara ehtiyac duyduğunu vurğulayır.
Bu qərar sənaye üçün bağlayıcı presedent yaratmır
Razılaşmanın təsdiqlənməsi bu konkret işi bağlasa da, sənaye miqyasında hüquqi sualları həll etmir. Hakimin qərarı yalnız bir dairə məhkəməsinin qərarıdır və Anthropic-in razılaşmağa getməsi səbəbindən iş apellyasiya məhkəməsinə çatmayıb. Bu o deməkdir ki, digər hakimlər öz işlərində fərqli qərarlar verə bilərlər.
Hal-hazırda Google, Meta, Midjourney və OpenAI kimi şirkətlərə qarşı bir sıra müəllif hüququ iddiaları davam edir. Keçən həftə Hachette, Cengage, Elsevier kimi böyük nəşriyyatlar və bir qrup müəllif Google-a qarşı Gemini süni intellekt platformasının təlimi üçün müəllif hüquqlu əsərlərdən istifadə etdiyi iddiası ilə kollektiv iddia qaldırıb.
Süni intellekt və müəllif hüquqları arasında gərginlik davam edir
Bu razılaşma, süni intellekt texnologiyalarının inkişafı ilə müəllif hüquqlarının qorunması arasında balansın nə qədər çətin olduğunu göstərir. Bir tərəfdən, süni intellekt modellərinin təlimi üçün böyük həcmdə məlumat lazımdır. Digər tərəfdən, yaradıcı insanların əməyinin qorunması və onların ədalətli şəkildə mükafatlandırılması vacibdir.
Azərbaycanda da süni intellekt texnologiyalarına maraq artdıqca, bu cür hüquqi məsələlər yerli yaradıcılar və texnologiya şirkətləri üçün daha aktual olacaq. Müəllif hüquqlarına hörmət etməklə yanaşı, innovasiyaları təşviq edən bir mühit yaratmaq, gələcək inkişaf üçün vacibdir.
Anthropic-in bu razılaşması, süni intellekt sənayesində məlumat toplama təcrübələrinin daha şəffaf və qanuni olması üçün bir xəbərdarlıq siqnalıdır. Şirkətlər, gələcəkdə oxşar hüquqi problemlərlə qarşılaşmamaq üçün məlumat mənbələrini diqqətlə seçməli və müəllif hüquqlarına riayət etməlidirlər.