Avropa İttifaqı Metanı Asılılıq Yaradan Xüsusiyyətlərə Görə Cərimələyəcək

Avropa İttifaqı Metanı Asılılıq Yaradan Xüsusiyyətlərə Görə Cərimələyəcək

Avropa İttifaqı (Aİ) sosial media nəhəngi Meta şirkətinə qarşı sərt addım atmağa hazırlaşır. Aİ Komissiyasının açıqlamasına görə, Facebook və Instagram platformaları istifadəçilərdə asılılıq yaradan dizayn elementlərinə görə qanunu pozur. Əgər Meta bu xüsusiyyətləri dəyişdirməzsə, şirkət böyük maliyyə cəzası ilə üzləşəcək.

Komissiya xüsusilə sonsuz sürüşdürmə (infinite scroll), avtomatik video oynatma, push bildirişləri və yüksək fərdiləşdirilmiş tövsiyə alqoritmlərini problemli hesab edir. Bu funksiyalar istifadəçilərin diqqətini daim platformada saxlamaq üçün nəzərdə tutulub. Aİ mütəxəssisləri qeyd edir ki, bu xüsusiyyətlər beyini "avtopilot rejiminə" keçirərək sağlam olmayan vərdişlərə və kompulsiv istifadəyə səbəb olur.

Araşdırmalar göstərir ki, Meta öz platformalarının istifadəçilərin fiziki və psixi sağlamlığına vurduğu ziyanı düzgün qiymətləndirə bilməyib. Xüsusilə yeniyetmələr və həssas qrupdakı yetkin istifadəçilər risk altındadır. Komissiya Metanın gecə saatlarında gənclərin Instagram və Facebook-da nə qədər vaxt keçirdiyinə dair sübutları görməməzlikdən gəldiyini bildirir.

Reels və Stories kimi xüsusiyyətlər gəncləri platformalarda həddindən artıq və kompulsiv istifadəyə təşviq edir. Aİ Komissiyasının yazdığına görə, Metanın hazırkı tədbirləri effektiv deyil. Məsələn, Instagram və Facebook-da yeniyetmələr üçün defolt olaraq aktivləşdirilən vaxt idarəetmə alətləri asanlıqla keçid edilə bilir və istifadə müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmır.

Aİ Metadan tələb edir ki, avtomatik video oynatma və sonsuz sürüşdürmə kimi asılılıq yaradan xüsusiyyətləri defolt olaraq söndürsün. Həmçinin effektiv ekran vaxtı fasilələri tətbiq etməli və tövsiyə alqoritmini istifadəçi cəlbini artırmaqdansa, daha faydalı məzmuna yönəltməlidir.

Bu qərar hələ yekun deyil. Meta şirkətinə qarşı olan sübutları nəzərdən keçirmək və rəsmi cavab təqdim etmək üçün vaxt veriləcək. Əgər Aİ Komissiyasının tapıntıları təsdiqlənərsə, Meta ümumi qlobal illik dövriyyəsinin 6%-nə qədər cərimə ödəməli olacaq. Bu, milyardlarla dollar deməkdir.

Maraqlıdır ki, bu il Aİ Komissiyasının Meta-nı qanunları pozmaqda ittiham etməsi ikinci dəfədir. Aprel ayında Komissiya Meta-nın 13 yaşından kiçik uşaqların Facebook və Instagram-dan istifadəsinin qarşısını ala bilmədiyini aşkar etmişdi. Meta həmçinin ABŞ-da da gənc istifadəçiləri qorumaqda uğursuz olduğu üçün tənqid hədəfindədir.

ABŞ-ın dörd ştatı Meta-ya qarşı məhkəmə iddiası qaldırıb. Onlar iddia edirlər ki, Meta Facebook və Instagram-ı gənc istifadəçilərdə asılılıq yaratmaq üçün dizayn edib və platformaların təhlükəsizliyi barədə ictimaiyyəti aldatıb. Bu iddia üzrə tələb olunan cərimə 1.4 trilyon dollardır.

Sosial media platformalarının istifadəçi psixologiyasına təsiri getdikcə daha çox diqqət çəkir. Aİ-nin bu qərarı göstərir ki, tənzimləyici orqanlar texnologiya şirkətlərinin məsuliyyətini artırmaq niyyətindədir. İstifadəçi məlumatlarının qorunması və sağlam rəqəmsal mühitin yaradılması prioritet məsələlərdən birinə çevrilir.

Meta-nın bu ittihamlara necə cavab verəcəyi hələlik məlum deyil. Şirkət hələ ki, rəsmi açıqlama verməyib. Lakin bu hadisə bütün sosial media platformaları üçün ciddi bir xəbərdarlıqdır. İstifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırmaq adı altında tətbiq edilən bir çox xüsusiyyət əslində istifadəçilərin sağlamlığına zərər verə bilər.

Siz də sosial media istifadəçisi olaraq bu məsələyə diqqət yetirməlisiniz. Ekran vaxtınızı idarə etmək, bildirişləri məhdudlaşdırmaq və platformalardan şüurlu şəkildə istifadə etmək sağlam rəqəmsal həyat üçün vacibdir. Aİ-nin bu qərarı göstərir ki, dövlət tənzimləmələri də istifadəçilərin müdafiəsində mühüm rol oynaya bilər.