Avropa Vaşinqtonun Çip Müharibəsinə Qarşı Çıxır
Son illərdə ABŞ-ın Çinə qarşı tətbiq etdiyi çip məhdudiyyətləri beynəlxalq arenada ciddi müzakirələrə səbəb olub. Avropa İttifaqı bu məsələdə getdikcə daha
Avropa Vaşinqtonun Çip Müharibəsinə Qarşı Çıxır
Son illərdə ABŞ-ın Çinə qarşı tətbiq etdiyi çip məhdudiyyətləri beynəlxalq arenada ciddi müzakirələrə səbəb olub. Avropa İttifaqı bu məsələdə getdikcə daha sərt mövqe nümayiş etdirir. Xüsusilə Niderland, Vaşinqtonun yeni qanun layihəsinə qarşı açıq şəkildə etirazını bildirib. Bu qarşıdurma texnologiya dünyasında yeni bir gərginlik dalğası yaradır.
Niderlandın Ticarət Naziri Sjoerd Sjoerdsma bu həftə Vaşinqtona səfər edib. O, ABŞ Ticarət Naziri Howard Lutnick və Konqres üzvləri ilə görüşərək MATCH Aktına qarşı çıxıb. Bu qanun layihəsi Çin çip istehsalçılarının Qərb yarımkeçirici avadanlıqlarına çıxışını tamamilə qadağan etməyi hədəfləyir. Ən çox zərər görəcək şirkətlərdən biri isə Niderlandın nəhəngi ASML-dir.
ASML, Niderlandın ən dəyərli şirkəti və dünyada ən qabaqcıl litografiya maşınlarını istehsal edən yeganə müəssisədir. Bu maşınlar olmadan ən müasir süni intellekt çiplərini istehsal etmək mümkün deyil. Sjoerdsma Bloomberg-ə verdiyi açıqlamada "Konqresə narahatlıqlarımızı bildirmək üçün bura gəlməyim olduqca qeyri-adidir. Niderland üçün risklər çox yüksək ola bilər" deyib.
MATCH Aktı Nəyi Dəyişəcək?
Hazırda Çin, ASML-nin ümumi satışlarının 19%-ni təşkil edir. MATCH Aktı mövcud məhdudiyyətlərdən daha da irəli gedərək ASML-nin dərin ultrabənövşəyi (DUV) immersion maşınlarına da qadağa qoymağı nəzərdə tutur. Halbuki indiyə qədər yalnız ən qabaqcıl ekstremal ultrabənövşəyi (EUV) alətlərinin Çinə satışı qadağan idi.
ASML-nin baş direktoru Christophe Fouquet, TechCrunch-a verdiyi müsahibədə Çinin hazırda yalnız təxminən on il əvvəl istehsal edilmiş köhnə nəsil DUV alətlərini ala bildiyini bildirib. MATCH Aktı məhz bu köhnə maşınların da satışını qadağan etmək istəyir. Aprel ayında təqdim edilən qanun layihəsi hələ Nümayəndələr Palatası və ya Senatda tam səsverməyə çıxarılmayıb.
Avropanın Strategiyası Nədir?
Avropa İttifaqı bu məsələdə vahid mövqe tutmağa çalışır. Niderland təkbaşına hərəkət etmək əvəzinə, digər Avropa ölkələrini də bu mübarizəyə cəlb etmək istəyir. Sjoerdsmanın Vaşinqton səfəri, Avropanın çip sənayesindəki maraqlarını qorumaq üçün daha aktiv diplomatiya yürütməyə başladığını göstərir.
ABŞ-ın məqsədi Çinin texnoloji inkişafını yavaşlatmaq olsa da, Avropa şirkətləri bu məhdudiyyətlərdən ciddi zərər görür. ASML kimi şirkətlər üçün Çin bazarı böyük əhəmiyyət kəsb edir. Məhdudiyyətlərin genişləndirilməsi həm ASML-nin gəlirlərinə, həm də ümumilikdə Avropa iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərə bilər.
Gələcəkdə Nə Gözlənilir?
MATCH Aktının qəbul olunması üçün daha böyük bir qanun paketinə daxil edilməsi ehtimalı var. Bu səbəbdən Avropa rəsmiləri vaxt itirmədən ABŞ Konqresində lobbi fəaliyyətinə başlayıblar. Məsələ təkcə iqtisadi deyil, həm də strateji xarakter daşıyır.
Çip sənayesi müasir texnologiyanın təməl daşıdır. Süni intellektdən tutmuş müdafiə sistemlərinə qədər hər şey bu çiplərə əsaslanır. ABŞ-ın Çinə qarşı tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər, qlobal təchizat zəncirində ciddi dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Avropa isə bu prosesdə öz maraqlarını qorumaq üçün mübarizə aparır.
Niderland nazirinin Vaşinqton səfəri göstərir ki, Avropa artıq passiv müşahidəçi rolundan çıxıb. O, öz sənayesini qorumaq üçün fəal addımlar atır. Bu mübarizənin nəticəsi yalnız çip bazarını deyil, bütün qlobal texnologiya ekosistemini formalaşdıracaq. Yaxın aylarda bu məsələ ətrafında müzakirələrin daha da intensivləşəcəyi gözlənilir.