Beyin dalğaları fiziki süni intellektin növbəti addımı ola bilərmi?
Süni intellekt dünyası sürətlə inkişaf edir. Əgər indiyə qədər söhbət robotların sadə hərəkətlərindən gedirdisə, indi əsas sual fərqlidir: robotlara real d
Beyin dalğaları fiziki süni intellektin növbəti addımı ola bilərmi?
Süni intellekt dünyası sürətlə inkişaf edir. Əgər indiyə qədər söhbət robotların sadə hərəkətlərindən gedirdisə, indi əsas sual fərqlidir: robotlara real dünyada öyrənmək üçün kifayət qədər məlumat haradan gələcək? Məhz bu problem Kaliforniyanın San Leandro şəhərindəki bir anbarda həll olunmağa çalışılır. Encord adlı şirkət bu anbarda robot təlimi üçün yeni bir üsul sınaqdan keçirir. Onların metodu olduqca maraqlıdır: insanların beyin dalğalarını ölçərək robot modellərini təlim etmək.
Encord şirkəti əslində süni intellekt modellərini təlim etmək üçün məlumat alətləri hazırlayır. Lakin onların yeni layihəsi daha dərindir. Şirkətin "pilot" adlandırdığı Andrew Ceja adlı təlimçi başına xüsusi dəbilqə taxır. Bu dəbilqə təkcə onun nə gördüyünü izləmir, eyni zamanda beyin dalğalarını da qeyd edir. Ceja taxta bloklardan ibarət Jenga qülləsini diqqətlə sökərkən onun beyin fəaliyyəti ölçülür. Bu məlumatlar daha sonra robotların öyrənməsi üçün istifadə olunur.
Bəs niyə beyin dalğaları? Almaniyanın Zander Labs şirkəti bu suala cavab tapmağa çalışır. Onların fikrincə, beyin fəaliyyətini ölçmək insanın səhv etdiyi, niyyətini dəyişdiyi və ya təəccübləndiyi anları aşkarlamağa kömək edir. Bu məlumatlar robot modellərini daha ağıllı və dəqiq öyrətmək üçün qiymətli mənbədir. Məsələn, bir insan Jenga oynayarkən hansı anda daha çox diqqət göstərir? Hansı anda səhv edir? Bu məlumatlar robotlara çətin vəziyyətlərdə necə davranmağı öyrədir.
Encord-un robot öyrənmə üzrə rəhbəri Vineeth Velmurugan bu texnologiyanı "kəşfin zirvəsi" adlandırır. O, əvvəllər OpenAI-nin robot laboratoriyasında və Berkshire Grey şirkətində çalışıb. Velmurugan deyir ki, ən böyük problem robotlar üçün real dünya məlumatlarının qıtlığıdır. Hal-hazırda süni intellekt modelləri internetdəki mətnlərlə öyrədilir. Lakin fiziki dünyada hərəkət etmək üçün robotlara tamamilə fərqli məlumatlar lazımdır. Mətnlər bir robotun qapını açmağı və ya fincanı götürməyi öyrənməsinə kömək etmir.
Velmuruganın sözlərinə görə, robotların effektiv öyrənməsi üçün YouTube videolarından təxminən beş dəfə böyük bir məlumat bazası lazımdır. Bu, nəhəng bir rəqəmdir. Məhz buna görə də məlumat istehsalı artıq sadəcə bir araşdırma mövzusu deyil, böyük bir biznesə çevrilir. Encord kimi şirkətlər robot şirkətlərinə hazır məlumat bazaları təklif etmək əvəzinə, onlar üçün xüsusi məlumatlar yaradırlar.
Beyin dalğası texnologiyası bu sahədə yeni bir üfüq açır. Zander Labs-ın nevroloqu Lucas Gehrke izah edir ki, bir tapşırıq zamanı beyin fəaliyyətinin intensivliyi model qurucularına hansı anda daha çox səy göstərmək lazım olduğunu göstərir. Yəni robot mürəkkəb bir hərəkət edərkən insan beyninin necə reaksiya verdiyini analiz edərək, daha dəqiq qərarlar verə bilər.
Encord-un Zander Labs ilə işi hələlik sınaq mərhələsindədir. Şirkət ilk növbədə beyin dalğaları ilə etiketlənmiş məlumat dəsti yaratmaq, sonra bunu müştəri robot modellərində sınamaq və nəticələri qiymətləndirmək niyyətindədir. Əgər bu texnologiya işə yarasa, gələcəkdə daha geniş miqyasda tətbiq oluna bilər.
Fiziki süni intellektin gələcəyi məhz bu cür yeniliklərə bağlıdır. İnsan beyninin işləmə prinsiplərini robotlara ötürmək, onların daha təbii və insana bənzər hərəkətlər etməsinə imkan verə bilər. Bu, təkcə sənaye robotları üçün deyil, ev robotları, tibbi robotlar və hətta gündəlik həyatımızda istifadə edəcəyimiz köməkçi cihazlar üçün də böyük bir irəliləyiş olacaq.
Beyin dalğaları robot təlimində inqilab edə bilərmi? Cavab hələlik tam aydın deyil. Lakin bir şey dəqiqdir: bu sahədə atılan hər bir addım bizi daha ağıllı və daha insana bənzər robotlara yaxınlaşdırır. Və bəlkə də, gələcəkdə robotların öyrənməsi üçün ən dəyərli məlumat mənbəyi məhz insan beyninin özü olacaq.