Böyük Britaniya 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial medianı qadağan edə bilər

Böyük Britaniya 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial medianı qadağan edə bilər

Böyük Britaniyanın baş naziri Keir Starmer sosial mediadan istifadəyə qadağa qoymağı planlaşdırır. Məlumatlara görə, yeni qayda 16 yaşdan kiçik uşaqları əhatə edəcək. Bu addım uşaqların onlayn təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyır. Starmer bu siyasəti bazar ertəsi keçiriləcək çıxışında rəsmən elan edəcək.

Hökumət mənbələrinin sözlərinə görə, qadağa Avstraliyanın tətbiq etdiyi qaydalara bənzəyəcək. Avstraliyada TikTok, YouTube, Instagram, Reddit, Facebook, X, Threads, Snapchat, Twitch və Kick kimi platformalar 16 yaşdan kiçiklər üçün qadağandır. Oyun tətbiqləri tamamilə qadağan edilməyəcək, lakin onların gənc istifadəçiləri üçün bəzi funksiyalar məhdudlaşdırılacaq. Məsələn, uşaqların yad insanlarla söhbət etməsi imkanı aradan qaldırılacaq.

Yeni siyasət həmçinin 18 yaşdan kiçik şəxslərin romantik və cinsi xarakterli chatbotlara girişini qadağan edəcək. Gecə saatlarında sosial mediada sörf etmənin qarşısını almaq üçün də tədbirlər görüləcək. Hökumət qadağanın bəzi aspektlərini mövcud tənzimləyici səlahiyyətləri ilə tətbiq edə bilər, lakin yeni qanunvericiliyə də ehtiyac ola bilər.

Böyük Britaniya Avstraliyanın təcrübəsini izləyən ölkələr sırasındadır. Ötən il Britaniyada yaş yoxlaması qanunu qəbul edilmişdi. Bu qanun da uşaqların onlayn təhlükəsizliyini qorumaq məqsədi daşıyırdı. İndi isə daha sərt tədbirlər gündəmdədir.

Sosial medianın yeniyetmələrə təsiri ilə bağlı müzakirələr getdikcə artır. Məsələn, öldürülən yeniyetmə Brianna Gey-in anası sosial medianın qadağan edilməsini tələb edib. O, qızının yemək pozuntusu və özünə zərər vermə davranışının onlayn zərərli məzmun səbəbindən daha da pisləşdiyini bildirib.

Lakin bu qadağaların tənqidçiləri də var. Onlar qeyd edirlər ki, belə tədbirlər istifadəçilərin məxfiliyini poza bilər və uşaqları təcrid edə bilər. Üstəlik, bu qadağaların ruhi sağlamlığa faydası hələ sübut olunmayıb. Yaş yoxlaması qanunları da onlayn məxfilik və anonimliyə təhdid kimi qiymətləndirilir. Təsdiqləmə üsullarının da mükəmməl olmadığı vurğulanır.

Azərbaycanda da sosial medianın uşaqlara təsiri mövzusu aktualdır. Bir çox valideyn övladlarının sosial şəbəkələrdə nə qədər vaxt keçirdiyindən narahatdır. Uşaqların onlayn təhlükəsizliyi üçün maarifləndirmə işləri aparılır. Lakin qadağaların effektivliyi ilə bağlı fikirlər müxtəlifdir.

Böyük Britaniyanın bu addımı digər ölkələr üçün də nümunə ola bilər. Sosial media platformaları uşaqların məlumatlarını toplamaq və onları hədəflənmiş reklamlara məruz qoymaqla tənqid edilir. Eyni zamanda, kiberzorbalıq və zərərli məzmun problemləri də qalmaqdadır.

Qadağanın tətbiqi ilə bağlı texniki məsələlər də var. Platformalar istifadəçilərin yaşını necə dəqiq müəyyən edəcək? Yaş yoxlaması üsulları nə dərəcədə etibarlıdır? Bu suallar hələ də cavabsız qalır. Bəzi ekspertlər bildirir ki, valideyn nəzarəti və təhsil qadağalardan daha effektiv ola bilər.

Nəticə etibarilə, Böyük Britaniyanın sosial media qadağası uşaqların onlayn təhlükəsizliyi istiqamətində mühüm addımdır. Lakin bu tədbirin effektivliyi və yan təsirləri diqqətlə izlənilməlidir. Hər halda, bu mövzu bütün dünyada valideynlərin, təhsilçilərin və siyasətçilərin diqqət mərkəzində qalacaq.