Elektrikli skuterdən kosmik məlumat mərkəzlərinə: 5 milyon dollarlıq səyahət
Kosmik texnologiyalar dünyası sürətlə dəyişir. Artıq kosmik sahədə təcrübəsi olmayan təsisçilər belə böyük investisiyalar cəlb edə bilirlər. Bunun ən parla
Elektrikli skuterdən kosmik məlumat mərkəzlərinə: 5 milyon dollarlıq səyahət
Kosmik texnologiyalar dünyası sürətlə dəyişir. Artıq kosmik sahədə təcrübəsi olmayan təsisçilər belə böyük investisiyalar cəlb edə bilirlər. Bunun ən parlaq nümunəsi Orbital şirkətidir. Bu şirkət keçən ay a16z-nin Speedrun akselerator proqramından 5 milyon dollarlıq toxum maliyyələşdirməsi ilə çıxdı. Orbital kosmosda süni intellekt hesablamaları aparmağı hədəfləyir.
Orbital-ın təsisçisi və CEO-su Euwyn Poon əvvəllər elektrikli skuter şirkəti Spin-i qurmuşdu. O, 2017-ci ildə Spin-i yaratdı və bir il sonra Ford şirkətinə satdı. İndi isə o, kosmik məlumat mərkəzləri ideyası ilə yenidən bazara qayıdır. a16z-nin partnyoru Andrew Chen-ə görə, Poon bir neçə ideya üzərində işlədikdən sonra məhz kosmik məlumat mərkəzlərinə qərar verib.
Bu ideyanın arxasında duran əsas səbəb süni intellekt hesablama gücünə olan böyük tələbatdır. Yer üzündə bu tələbatı ödəmək getdikcə çətinləşir. Kosmosda isə limitsiz günəş işığı və məhdud ətraf mühət yoxlamaları var. Lakin əsas problem orbitə yük çıxarmağın baha olmasıdır. Hazırda bu iqtisadi cəhətdən sərfəli deyil.
Orbital da bir çox rəqibləri kimi SpaceX-in Starship raketinin uğuruna ümid edir. Poon deyir: "Biz tam miqyaslı fəaliyyətə Starship istifadəyə verildikdə başlayacağıq. Falcon 9-un qiyməti bunu iqtisadi cəhətdən mümkün etmir." Hazırda Orbital-ın Los-Ancelesdə təxminən onlarla əməkdaşı var. Onların əksəriyyəti Amazon LEO, SpaceX və Northrop Grumman kimi şirkətlərdə təcrübə qazanıb.
Şirkət ilk nümayiş uçuşuna hazırlaşır. Bu uçuşda Orbital Nvidia Blackwell çipini partnyorun peykində sınaqdan keçirəcək. Məqsəd şirkətin radiasiya qorunması və istilik idarəetmə texnologiyalarını yoxlamaqdır. 2028-ci ildə Orbital ilk məlumat emal edən kosmik gəmisini Nvidia-nın Space-1 Vera Rubin sinifli GPU-ları ilə buraxmağı planlaşdırır.
O vaxta qədər şirkət hissə-hissə inferens işləri görməyə başlamaq istəyir. Bu, hər bir peyk buraxılışı ilə gəlir əldə etməyə imkan verəcək. Orbital-ın rəqibi Starcloud artıq orbitdə GPU-ya malikdir və bir neçə peyk daha buraxmağı planlaşdırır. Starship tam gücü ilə işləyənə qədər onlar da gəlir əldə etmək istəyirlər.
Orbital-ın son hədəfi 10.000 peykdən ibarət bir bürc yaratmaqdır. Bu peyklər bir giqavat paylanmış hesablama gücü təmin etməlidir. Hər bir peyk 100 kVt enerji istehsal edəcək. Müqayisə üçün, Elon Musk SpaceX-in süni intellekt peyklərinin 150 kVt-a qədər enerji istehsal edəcəyini deyib. Starcloud isə 200 kVt gücündə daha böyük kosmik gəmilər qurmağı planlaşdırır.
Bəzi şirkətlər Starship-i gözləməyə səbirsizdirlər. Məsələn, Cowboy Space Company öz raketlərini tikməyə başlayıb. Jeff Bezos-un Blue Origin şirkəti də New Glenn raketi ilə kosmosa məlumat mərkəzləri buraxmağı planlaşdırır. Poon isə əmindir ki, süni intellektə olan böyük tələbat bir çox şirkətin uğur qazanmasına imkan verəcək.
Bu hekayə göstərir ki, kosmik texnologiyalar artıq yalnız böyük dövlət qurumları və milyarderlər üçün deyil. İstedadlı təsisçilər və düzgün ideya ilə kosmosa çıxmaq mümkündür. Orbital-ın uğuru həm də göstərir ki, süni intellekt və kosmik texnologiyaların kəsişməsi gələcəyin ən maraqlı sahələrindən biridir.
Azərbaycanda da kosmik texnologiyalara maraq artır. Azərkosmos və digər qurumlar peyk texnologiyaları üzərində işləyir. Gələcəkdə Azərbaycan startaplarının da bu kimi kosmik layihələrə qoşulması mümkündür. Süni intellekt və kosmik məlumat mərkəzləri sahəsində yeni iş imkanları yarana bilər.
Nəticə olaraq, Orbital-ın hekayəsi bir daha sübut edir ki, texnologiya dünyasında sərhədlər yoxdur. Elektrikli skuter qurucusunun kosmik məlumat mərkəzləri qurması bu gün reallıqdır. Siz də öz ideyalarınıza inanın və böyük hədəflər qoymaqdan qorxmayın. Kim bilir, bəlkə də növbəti kosmik startap məhz sizin ideyanız əsasında qurulacaq.