Federal Tənzimləyici Qurum Avtonom Nəqliyyat Vasitələrinin İlk Yardım Xidmətlərinə Mane Olmasını Qadağan Etdi

Federal Tənzimləyici Qurum Avtonom Nəqliyyat Vasitələrinin İlk Yardım Xidmətlərinə Mane Olmasını Qadağan Etdi

Son illərdə sürücüsüz avtomobillərin texnologiyası sürətlə inkişaf edir. Lakin bu inkişaf bəzi ciddi problemləri də ortaya çıxarıb. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Milli Avtomobil Yolları Hərəkəti Təhlükəsizliyi Administrasiyası (NHTSA) avtonom nəqliyyat vasitələri (AV) hazırlayan şirkətlərə qarşı sərt tədbirlər görməyə başlayıb. Qurumun rəhbəri Conatan Morrison birbaşa bəyan edib ki, bu maşınların ilk yardım xidmətlərinə və polis əməkdaşlarına mane olması qəbuledilməzdir.

NHTSA-nın araşdırmaları göstərir ki, sürücüsüz avtomobillər dəfələrlə fövqəladə hadisə yerlərinə daxil olub, təcili yardım maşınlarının və yanğınsöndürənlərin yolunu kəsib. Bu nəqliyyat vasitələri hətta ən sadə təhlükəsizlik siqnallarını belə tanıya bilmir. Yanıb-sönən işıqlar, işarə fişəngləri, tüstü, alov və yol konusları kimi əsas əlamətlərə reaksiya verməmələri ciddi narahatlıq doğurur.

Morrisonun məktubunda bildirilir ki, fövqəladə hallar nadir və ya ekstremal "sərhəd hadisələri" deyil. Bunlar gündəlik həyatda tez-tez rast gəlinən situasiyalardır. Administrasiya bütün AV tərtibatçılarından bu problemi həll etmək üçün konkret həll yolları təqdim etməyi tələb edir. Şirkətlərə bu tələbi yerinə yetirmək üçün ayın sonuna qədər vaxt verilib.

Məktubda heç bir konkret şirkətin adı çəkilmir. Lakin məlumatlar göstərir ki, bu xəbərdarlıq əsasən "Waymo" kimi robotaksi operatorlarına ünvanlanıb. Waymo hal-hazırda ABŞ-da ən böyük sürücüsüz taksi donanmasına sahibdir. Onun avtomobilləri Los-Anceles, Feniks və San-Fransisko kimi böyük şəhərlərdə fəaliyyət göstərir.

Texnologiya jurnalistlərinin apardığı araşdırmalar göstərir ki, Waymo avtomobilləri ilk yardım xidmətləri ilə dəfələrlə problem yaşayıb. Cari ilin mart ayına qədər ən azı altı hadisə qeydə alınıb. Bu hallarda ilk yardım işçiləri məcburən Waymo maşınlarını idarə etməli və onları hərəkət yolundan kənarlaşdırmalı olublar.

Ən təhlükəli hadisələrdən biri kütləvi atışma zamanı baş verib. Polis əməkdaşı hadisə yerinə çatmaq üçün tələsərkən yolda qalmış bir Waymo avtomobilini hərəkət etdirmək məcburiyyətində qalıb. Başqa bir vəziyyətdə isə iyun ayında yaşayış binasında qaz partlayışı baş verib. Yanğınsöndürənlər hadisə yerinə çatmaq istəyərkən yolu bağlayan sürücüsüz maşını kənara çəkməli olublar.

NHTSA-nın məktubunda bu tələblərə əməl olunmadığı təqdirdə hansı cəzaların tətbiq ediləcəyi dəqiq göstərilmir. Lakin qurum bildirir ki, şirkətlər məsuliyyət daşıyacaqlar. Eyni qaydalar hadisə yerinə mane olan insan sürücülərə də şamil edilir. Yolda təcili yardım maşınlarına yol verməyən sürücülər cərimələnir və hətta həbs oluna bilərlər.

Məktubda vurğulanır ki, polis, yanğınsöndürən və ya təcili yardım işçiləri zəngə cavab verərkən hər saniyə önəmlidir. Çünki həyatlar təhlükə altındadır. Bu səbəbdən avtonom nəqliyyat vasitələrinin də insan sürücülər kimi eyni qaydalara riayət etməsi vacibdir.

Qurum eyni zamanda federal nəqliyyat vasitələri təhlükəsizlik standartlarını yeniləmək üzərində işləyir. Bu dəyişikliklər Tesla və Zoox kimi şirkətlərə fayda verə bilər. Çünki bu şirkətlər sükan çarxı, pedal və digər ənənəvi idarəetmə vasitələri olmayan avtomobillər hazırlayırlar. NHTSA artıq külək silən, günəş önlüyü və buğu təmizləyici kimi hissələrə olan tələbləri ləğv etməyi təklif edib.

Bu hadisə Azərbaycan üçün də vacib bir dərsdir. Ölkəmizdə də avtonom nəqliyyat texnologiyalarına maraq artır. Lakin təhlükəsizlik hər şeydən önəmli olmalıdır. Sürücüsüz avtomobillərin ilk yardım xidmətlərinə mane olmaması üçün xüsusi tədbirlər görülməlidir. Yerli şirkətlər və tənzimləyici qurumlar bu məsələyə xüsusi diqqət yetirməlidirlər.

Texnologiyanın inkişafı ilə yanaşı, təhlükəsizlik standartları da daim təkmilləşdirilməlidir. Fövqəladə hallarda avtonom maşınların düzgün davranması üçün xüsusi proqram təminatı hazırlanmalıdır. Bu proqramlar yanıb-sönən işıqları, siren səslərini və digər təcili yardım siqnallarını dəqiq tanıya bilməlidir.

Yekun olaraq qeyd etmək lazımdır ki, avtonom nəqliyyat vasitələrinin gələcəyi parlaqdır. Lakin bu texnologiya cəmiyyətə təhlükəsiz şəkildə inteqrasiya olunmalıdır. İlk yardım xidmətlərinə mane olmaq kimi ciddi problemlər həll edilmədən bu maşınların geniş istifadəsi mümkün deyil. NHTSA-nın bu qərarı bütün dünyada avtonom nəqliyyat şirkətlərinə ciddi bir xəbərdarlıqdır.