Google-ın SynthID sistemi saxta fotoşokun ifşasında mühüm rol oynadı

Google-ın SynthID sistemi saxta fotoşokun ifşasında mühüm rol oynadı

Süni intellektin yaratdığı saxta görüntülərin aşkarlanması sahəsində mühüm irəliləyiş əldə edilib. Google-ın SynthID sistemi, senator Mitch McConnell-i xəstəxana yatağında həddindən artıq ağır vəziyyətdə göstərən bir fotoşokun saxta olduğunu üzə çıxarmağa kömək etdi. Bu hadisə, deepfake texnologiyasına qarşı mübarizədə nadir, lakin əhəmiyyətli bir uğur hesab olunur.

Həftənin əvvəlində internetdə Kentukki ştatının senatoru Mitch McConnell-in xəstəxana çarpayısında borularla örtülmüş və son dərəcə ağır vəziyyətdə olduğunu iddia edən bir şəkil yayıldı. Bu şəkil Reddit və X kimi platformalarda sürətlə yayıldı. Lakin çərşənbə günü nüfuzlu fakt-yoxlama saytı Snopes, şəklin saxta olduğunu təsdiqlədi. Snopes-in araşdırması göstərdi ki, şəkildə Google tərəfindən süni intellektlə yaradılan görüntüləri müəyyən etmək üçün hazırlanmış SynthID su nişanı var. Qısacası, su nişanı tam olaraq nəzərdə tutulduğu kimi işlədi və bu, anti-deepfake texnologiyası üçün böyük bir qələbə oldu.

Senator McConnell-in sağlamlığı, 14 iyun tarixində təcili yardım çağırışından sonra xəstəxanaya yerləşdirilməsindən bəri ciddi spekulyasiyaların mövzusu olub. O vaxtdan bəri o, ictimaiyyət qarşısına çıxmır və bu da onun səhhətinin pisləşdiyi barədə şaiyələrə səbəb olur. Lakin bu dəfəki sübutlar tamamilə saxta çıxdı. SynthID sistemi sayəsində bu saxta məlumat tez bir zamanda ifşa olundu.

SynthID necə işləyir?

Google-ın SynthID sistemi ilk dəfə 2025-ci ildə keçirilən I/O tərtibatçı konfransında təqdim edilib. Sistem, görünməz bir imza kimi işləyir. Bu imza, SynthID alqoritmləri tərəfindən görülə bilər, lakin adi istifadəçi üçün nəzərə çarpmır. Ən əsas xüsusiyyəti isə imzanın birbaşa şəklin özünə daxil edilməsidir. Bu səbəbdən, McConnell-in şəkli müxtəlif platformalarda paylaşılsa belə, su nişanı qorunub saxlanıldı.

SynthID-in əsas məhdudiyyəti, onun yalnız görüntü yaratma alətləri proqrama fəal şəkildə qatıldıqda istifadə edilə bilməsidir. Google-ın Gemini modelləri, proqram 2025-ci ildə işə salındığı gündən bu su nişanını özündə saxlayır. OpenAI isə 2026-cı ilin may ayında, zərərli görüntü yaratma ilə mübarizə səyləri çərçivəsində proqrama qoşuldu. Lakin Anthropic hələ də bu proqramda iştirak etmir.

İstifadəçilər necə yoxlaya bilər?

İstifadəçilər bir şəklin SynthID su nişanı daşıyıb-daşımadığını iki yolla yoxlaya bilərlər. Birinci üsul, şəkli bir Gemini modelinə sorğu göndərməkdir. İkinci üsul isə şəkli OpenAI-nin ictimai görüntü yoxlama alətinə yükləməkdir. Bu alətlər, saxta görüntülərin yayılmasının qarşısını almaq üçün istifadəçilərə asan və əlçatan bir yol təqdim edir.

Bu hadisə, süni intellektlə yaradılan saxta məlumatların ifşasında texnologiyanın nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərdi. Xüsusilə ictimai xadimlərin və siyasətçilərin səhhəti kimi həssas mövzularda yayılan saxta görüntülər, ciddi ictimai narahatlığa səbəb ola bilər. SynthID kimi sistemlər, bu cür saxtakarlıqların qarşısını almaq və ictimaiyyəti düzgün məlumatlandırmaq üçün mühüm vasitədir.

Google-ın bu sistemi, gələcəkdə saxta görüntülərə qarşı mübarizədə daha geniş tətbiq oluna bilər. Hazırda əsas məhdudiyyət, bütün görüntü yaratma alətlərinin proqrama qoşulmamasıdır. Lakin OpenAI kimi böyük oyunçuların qoşulması, bu texnologiyanın daha da geniş yayılmasına və effektivliyinin artmasına səbəb olacaq. Azərbaycanda da oxşar texnologiyaların tətbiqi, saxta məlumatlarla mübarizədə mühüm rol oynaya bilər.