Hakerlərə fidyə ödəsəniz, geri qayıtma ehtimalları yüksəkdir
Kibertəhlükəsizlik sahəsində ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri də haker hücumları zamanı fidyə ödəməyin nə dərəcədə doğru olduğudur. Uzun illərdir ki
Hakerlərə fidyə ödəsəniz, geri qayıtma ehtimalları yüksəkdir
Kibertəhlükəsizlik sahəsində ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri də haker hücumları zamanı fidyə ödəməyin nə dərəcədə doğru olduğudur. Uzun illərdir ki, dövlət qurumları və təhlükəsizlik mütəxəssisləri şirkətlərə fidyə ödəməməyi tövsiyə edir. Bunun əsas səbəbi odur ki, fidyə ödəmək cinayətkarların qazanc əldə etməsinə və növbəti hücumlarını maliyyələşdirməsinə şərait yaradır. Lakin bu məsələnin daha bir vacib tərəfi var: fidyə ödədikdən sonra hakerlərin sizi tək buraxma ehtimalı çox aşağıdır.
Kibertəhlükəsizlik şirkəti Proofpoint tərəfindən aparılan son araşdırma bu narahatlığı təsdiqləyir. Tədqiqat çərçivəsində 953 şirkət sorğulanıb və məlum olub ki, fidyə ödəyən şirkətlərin üçdə birindən çoxu ikinci dəfə hədələnib. Hakerlər daha çox pul qoparmaq üçün geri qayıdıb və yeni tələblər irəli sürüblər. Bu, təhlükəsizlik mütəxəssislərinin uzun müddətdir dedikləri bir həqiqəti bir daha təsdiqləyir: quldurlarla vicdanlı danışıqlar aparmaq mümkün deyil, çünki onların sözlərini tutmaq üçün heç bir stimulları yoxdur.
Proofpoint-in məlumatları göstərir ki, ransomware və quldurluq hücumları artıq sadə bir əməliyyat olmaqdan çıxıb. Əvvəllər hakerlər bir dəfə pul alıb gedirdilərsə, indi onlar müxtəlif təzyiq üsullarından istifadə edirlər. Məsələn, oğurlanmış məlumatları saxlayır və onları ictimaiyyətə açıqlamaqla hədələyirlər. Bəzi hallarda hakerlər oğurlanmış məlumatları siləcəklərini iddia etsələr də, keçmiş hadisələr bunun əksini göstərir.
Buna ən yaxşı nümunələrdən biri keçən ay baş verən hadisədir. Bazar araşdırması şirkəti Klue-ya edilən hücum zamanı bir neçə kibertəhlükəsizlik firması da daxil olmaqla müştərilərin məlumatları ələ keçirildi. Şirkət hakerlərlə razılığa gəldiyini və məlumatların silindiyini bildirsə də, sonradan məlum oldu ki, başqa bir haker qrupu oğurlanmış məlumatların bir nümunəsini əldə edib. Bu da müştəriləri gələcək quldurluq tələblərinə qarşı həssas vəziyyətdə qoyub.
2024-cü ildə Change Healthcare şirkətinin başına gələnlər də bu məsələnin nə qədər ciddi olduğunu göstərir. Rusdilli bir ransomware qrupu Amerikada təxminən 192 milyon insanın sağlamlıq və tibbi məlumatlarını oğurladı. Hakerlər və onların əməkdaşları arasında mübahisə yarandıqda, Change Healthcare hər iki cinayətkar qrupa ayrı-ayrı fidyələr ödədi. Bunun məqsədi həssas tibbi məlumatların internetə yayılmasının qarşısını almaq idi.
Təhlükəsizlik tədqiqatçıları uzun müddətdir ki, ransomware qruplarının və quldurların fidyə ödənildikdən sonra da oğurlanmış məlumatları saxladıqlarından şübhələnirdilər. 2024-cü ildə Böyük Britaniya hüquq-mühafizə orqanları məşhur LockBit ransomware qrupunun fəaliyyətini ifşa edərkən bu şübhələri təsdiqlədi. Polis əməkdaşları LockBit-in serverlərində fidyə ödənildikdən çox sonra belə qurbanların oğurlanmış məlumatlarının saxlandığını aşkar etdilər.
Bəs Azərbaycanda fəaliyyət göstərən şirkətlər bu təhlükədən özlərini necə qoruya bilər? İlk növbədə, mütəmadi olaraq məlumatların ehtiyat nüsxəsini çıxarmaq və bu nüsxələri şəbəkədən ayrı saxlamaq vacibdir. İkincisi, işçilərin kibertəhlükəsizlik üzrə maarifləndirilməsi və şübhəli e-poçtların, linklərin açılmaması önəmli rol oynayır. Üçüncüsü, şirkətlər güclü antivirus və firewall sistemlərindən istifadə etməli, proqram təminatlarını mütəmadi yeniləməlidirlər.
Əgər haker hücumuna məruz qalmısınızsa, ən düzgün addım dərhal hüquq-mühafizə orqanlarına və kibertəhlükəsizlik mütəxəssislərinə müraciət etməkdir. Fidyə ödəmək qısamüddətli həll yolu olsa da, uzunmüddətli perspektivdə sizi daha böyük problemlərlə üz-üzə qoya bilər. Unutmayın ki, hakerlərə pul ödəmək onların növbəti hücumlarını maliyyələşdirir və sizi təkrar hədəfə çevirir.
Nəticə olaraq, kibertəhlükəsizlik sahəsində ən vacib prinsiplərdən biri budur: heç vaxt fidyə ödəməyin. Bu, həm sizi, həm də digər potensial qurbanları qorumaq üçün ən təsirli üsuldur. Məlumatlarınızı mütəmadi olaraq yedəkləyin, təhlükəsizlik protokollarınızı gücləndirin və işçilərinizi maarifləndirin. Kibertəhlükəsizlik təkcə texniki bir məsələ deyil, həm də şüurlu davranış tələb edən bir prosesdir.