Hava proqnozlaşdırmasında yeni era: AI startapı Avropa dövlət agentliklərini geridə qoyur
Texnologiya dünyasında süni intellektin tətbiqi getdikcə genişlənir. Bu dəfə diqqətlər hava proqnozlaşdırma sahəsinə yönəlib. Windborne Systems adlı süni i
Hava proqnozlaşdırmasında yeni era: AI startapı Avropa dövlət agentliklərini geridə qoyur
Texnologiya dünyasında süni intellektin tətbiqi getdikcə genişlənir. Bu dəfə diqqətlər hava proqnozlaşdırma sahəsinə yönəlib. Windborne Systems adlı süni intellekt startapı, bu gün təqdim etdiyi yeni alətlə dünyanın ən qabaqcıl hava proqnozlaşdırma sistemlərindən birini geridə qoymağı bacarıb. Bu, meteorologiya sahəsində böyük bir dəyişikliyin xəbərçisidir.
Windborne Systems 2019-cu ildə Stenford Universitetinin bir qrup tələbəsi tərəfindən qurulub. Şirkət ilk olaraq daha yaxşı hava şarı hazırlamaq və bu məlumatları satmaq fikrində idi. Lakin 2022-ci ildə dərin öyrənmə modellərinin meydana çıxması ilə komanda öz modellərini qurmağın daha dəyərli olacağını anladı. Bu gün onların "WeatherMesh" adlı modelinin altıncı versiyası təqdim olunub.
WeatherMesh 6, meteoroloqlar tərəfindən ən dəqiq hava proqnozu mənbəyi kimi qəbul edilən Avropa Orta Müddətli Hava Proqnozlaşdırma Mərkəzinin (ECMWF) ənənəvi və süni intellekt sistemlərindən daha dəqiq nəticələr verir. Windborne-un baş məhsul direktoru Kai Marşlendin sözlərinə görə, yeni model xüsusilə səth temperaturu ölçmələrində beş günlük proqnozu, ənənəvi modellərin bir günlük proqnozu qədər dəqiq təqdim edir.
Bu sistemin ən böyük üstünlüklərindən biri, proqnozları hər altı saatdan bir deyil, hər saat təqdim etməsidir. Bundan başqa, Avropa və ABŞ-ın materik hissəsində məlumat keyfiyyətinin ən yüksək olduğu bölgələrdə modelin ayırdetmə qabiliyyəti 3 kilometrə qədər enib. Bu, əvvəlki sistemlərlə müqayisədə böyük irəliləyişdir.
Ənənəvi hava proqnozları mürəkkəb fizika modelləri ilə yaradılır və bahalı superkompüterlər tələb edir. Süni intellekt modelləri isə daha sürətli işləyir, lakin uzun müddətli proqnozlarda hələ də ənənəvi modellər qədər dəqiq deyil. Lakin Windborne-un əldə etdiyi uğur, süni intellektin bu sahədə nə qədər sürətlə inkişaf etdiyini göstərir.
Windborne-un ən böyük üstünlüyü, model qurma və məlumat toplamanı birləşdirməsidir. Şirkətin hazırda dünyanın 15 müxtəlif nöqtəsindən buraxılan təxminən 400 hava şarı var. Bu şarlar daim sensor oxunuşları toplayır və məlumatları modellərə ötürür. Şirkətin baş direktoru Con Dinin dediyi kimi, "süni intellekt əsaslı hava şirkəti olmaq üçün məlumat üstünlüyü olmadan biznes modelini başa düşmürəm".
ECMWF-in üstünlüyü ənənəvi olaraq "məlumat assimilyasiyası" adlanan bacarığına əsaslanırdı. Bu, müxtəlif sensor oxunuşlarını vahid, maşın tərəfindən oxuna bilən bir mənzərəyə çevirmək işidir. Hazırda süni intellekt hava modelləri əsasən ECMWF və ABŞ Milli Okean və Atmosfer Administrasiyasının məlumat dəstlərindən istifadə edir. Lakin Windborne öz məlumatlarını toplamaqla bu asılılığı aradan qaldırır.
Bu inkişaf, hava proqnozlaşdırmasında yeni bir dövrün başlanğıcı ola bilər. Daha tez-tez və daha dəqiq proqnozlar, kənd təsərrüfatından tutmuş aviasiyaya qədər bir çox sahədə böyük fayda verə bilər. Azərbaycan kimi kənd təsərrüfatına əsaslanan iqtisadiyyatlar üçün bu cür dəqiq proqnozlar xüsusilə vacibdir.
Gələcəkdə süni intellektin hava proqnozlaşdırmasında daha da böyük rol oynayacağı gözlənilir. Artıq dünyanın aparıcı dövlət agentlikləri bu texnologiyadan istifadə etməyə başlayıb. Windborne-un uğuru isə göstərir ki, kiçik startaplar da düzgün strategiya ilə böyük dövlət qurumlarını geridə qoya bilər.
Nəticə olaraq, süni intellekt əsaslı hava proqnozlaşdırması sahəsində rəqabət getdikcə artır. Windborne kimi şirkətlər, öz məlumatlarını toplamaq və daha qabaqcıl modellər qurmaqla bu sahədə liderliyi ələ keçirməyə çalışır. Bu, son nəticədə bütün istifadəçilər üçün daha dəqiq və daha tez-tez yenilənən hava proqnozları deməkdir.