Hindistan Telegram-a müvəqqəti qadağa tətbiq etdi: İmtahan fırıldaqçılığı iddiaları

Hindistan Telegram-a müvəqqəti qadağa tətbiq etdi: İmtahan fırıldaqçılığı iddiaları

Hindistan hökuməti, ölkənin ən böyük qəbul imtahanı olan NEET (UG) tibb universiteti imtahanının yenidən keçirilməsi ərəfəsində fırıldaqçıların Telegram platformasından istifadə etməsi ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən mesajlaşma tətbiqinə müvəqqəti qadağa qoyub. Bu qərar, imtahan təhlükəsizliyi ilə bağlı dünyada artan narahatlıqlar fonunda gündəmə gəlib.

Hindistan Milli Test Agentliyi (NTA) tərəfindən verilən açıqlamaya görə, Telegram-a qadağa iyunun 22-nə qədər qüvvədə olacaq. Agentlik, fırıldaqçı şəbəkələrinin Telegram-dan saxta imtahan sənədləri satmaq və yanlış məlumat yaymaq üçün istifadə etdiyini iddia edir. NEET (UG) imtahanı hər il milyonlarla tələbə tərəfindən verilir və bu səbəbdən imtahan təhlükəsizliyi böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Qadağanın təfərrüatları və səbəbləri

Hindistan hökuməti, qadağanı ölkənin İnformasiya Texnologiyaları Qanununun 69A-cı maddəsi əsasında tətbiq edib. Bu maddə, onlayn xidmətlərin və məzmunun bloklanması üçün hüquqi mexanizm təmin edir. Agentlik, həmçinin Telegram-dan mesaj redaktə etmə funksiyasını iyunun 30-dək söndürməyi tələb edir. Çünki bu funksiyanın imtahan keçirildikdən sonra sənəd sızması ilə bağlı saxta dəlillər yaratmaq üçün istifadə edildiyi iddia olunur.

Agentlik bildirib ki, hər iki tədbir ictimai asayişin qorunması məqsədi daşıyır. Rəsmi açıqlamada qeyd olunub ki, bu addımlar "imtahan fırıldaqçılığı dəstələrinin platformadan mütəşəkkil şəkildə istifadə edərək namizədləri aldadıb onlardan pul qoparmasının qarşısını almaq üçün atılıb".

Rəqəmsal hüquq müdafiəçilərinin reaksiyası

Bu qərar, rəqəmsal hüquq müdafiəçilərinin kəskin tənqidinə məruz qalıb. Hindistanın İnternet Azadlığı Fondu (IFF) qadağanı "qeyri-mütənasib" cavab adlandırıb. Təşkilat, 69A-cı maddənin bütün platformanın deyil, yalnız konkret məzmunun bloklanmasına icazə verdiyini vurğulayıb.

IFF-in açıqlamasında deyilir: "Telegram-ı bağlamaq imtahan fırıldaqçılığına qarşı yara deyil, qeyri-mütənasib bir həlldir. Bu, problemə bant köməyi yapışdırmaq kimidir, əsas səbəbləri həll etmir." Rəqəmsal hüquq müdafiəçiləri, hökumətin daha məqsədyönlü tədbirlər görməli olduğunu bildirirlər.

İmtahan sistemi və təhlükəsizlik narahatlıqları

NEET (UG) imtahanı ötən ay baş verən sənəd sızması qalmaqalı ilə sarsılıb. Bu hadisə federal araşdırmaya səbəb olub və imtahan sisteminə yenidən diqqət yetirilməsinə gətirib çıxarıb. Hindistan hakimiyyəti, milli testlər ətrafında təhlükəsizliyi gücləndirmək üçün yeni tədbirlər görməyə başlayıb.

Yenidən imtahan iyunun 21-də keçiriləcək. Telegram-a qadağa isə bir gün sonra, iyunun 22-də qüvvədən düşəcək. Bu müddət ərzində tələbələr və valideynlər alternativ rabitə kanalları axtarmaq məcburiyyətində qalacaqlar.

Telegram-ın Hindistandakı mövqeyi

Hindistan, Telegram-ın yükləmə sayına görə ən böyük bazarıdır. Bu səbəbdən tətbiq edilən müvəqqəti qadağa, mesajlaşma xidmətinə qoyulan ən əhəmiyyətli məhdudiyyətlərdən biridir. Maraqlıdır ki, xəbərin yayımlandığı vaxtda Telegram Hindistanda hələ də işləyirdi və mesaj redaktə etmə funksiyası normal fəaliyyət göstərirdi.

Telegram və Hindistanın Elektronika və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi hələlik bu məsələ ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib. Bu vəziyyət, texnologiya şirkətləri ilə hökumətlər arasında gərginliyin artdığı bir dövrdə baş verir.

Gələcəyə baxış

Bu hadisə, böyük texnologiya platformalarının tənzimlənməsi ilə bağlı qlobal müzakirələrə yeni bir ölçü əlavə edir. Bir tərəfdən imtahan təhlükəsizliyini təmin etmək vacibdir, digər tərəfdən isə rəqəmsal hüquqların qorunması və ifadə azadlığı kimi prinsiplər unudulmamalıdır.

Azərbaycanda da oxşar imtahan sistemləri mövcuddur və bu cür hadisələr yerli qurumlar üçün də dərs ola bilər. Texnologiyanın inkişafı ilə yanaşı, onun sui-istifadəsinin qarşısını almaq üçün balanslı yanaşma tələb olunur. Hindistanın bu təcrübəsi, gələcəkdə digər ölkələrin də oxşar qərarlar qəbul etməsinə təsir göstərə bilər.