Hər Şey Çox Sürətlə Dəyişəndə Necə İnvestisiya Etməli?

Hər Şey Çox Sürətlə Dəyişəndə Necə İnvestisiya Etməli?

Son dövrlərdə texnologiya dünyasında baş verən sürətli dəyişikliklər investorları yeni yanaşmalar axtarmağa vadar edir. İnvestisiya etmək heç vaxt bu qədər mürəkkəb və eyni zamanda cəlbedici olmamışdı. Bəs bu sürətli tempdə öz pulunuzu necə düzgün idarə edə bilərsiniz?

Bu yaxınlarda Los-Ancelesdə keçirilən TechCrunch tədbirində iki təcrübəli investor — Carter Reum və Chang Xu — məhz bu mövzuda fikirlərini bölüşüblər. Bildiyiniz kimi, Reum M13 investisiya şirkətinin tərəfdaşıdır və onlar 2.5 milyard dollar aktiv idarə edirlər. Xu isə Basis Set Ventures şirkətinin tərəfdaşıdır və onlar demək olar ki, 1 milyard dollar investisiya fondu idarə edirlər. Hər ikisi süni intellekt sahəsində ən düz danışan investorlar sırasındadır.

Süni İntellekt Baloncuğu Var, Yoxsa Yox?

Chang Xu bu suala maraqlı cavab verir: "Baloncuk həm var, həm də yox". Onun sözlərinə görə, ChatGPT cəmi 6 ay ərzində gəlirini 1 milyard dollardan 40 milyard dollara çatdırıb. Bu, tarixdə görünməmiş bir sürətdir. Onların portfel şirkətlərindən biri olan Open Art isə birinci ildə gəlirini 1 milyon dollardan 10 milyon dollara, ikinci ildə isə 10 milyon dollardan 70 milyon dollara qaldırıb. Və bütün bunları cəmi 20 işçi ilə edib.

Xu deyir: "Yaxşı artımın nə olduğu barədə anlayış tamamilə dəyişib. Belə sürətli artım potensialı olduqda, qiymətlər o qədər də dəli görünmür. Çünki siz terminal dəyərə bu artımı daxil edirsiniz. Digər tərəfdən, hər sövdələşməni bu riyaziyyata əsasən qiymətləndirsəniz, portfeliniz üçün yaxşı nəticə verməyəcək. Bu, paradoksal bir zamandır."

Tarix Təkrarlanır, Amma Daha Sürətlə

Carter Reum isə tarixə nəzər salmağı təklif edir: "Biz elə bilirik ki, bu, vençur kapitalında ilk dəfə baş verir. Amma biz bunu bulud texnologiyaları ilə, iPhone ilə, hətta 1920-ci illərdə avtomobilin yaranması ilə də görmüşük. O vaxt da insanlar işlərini itirəcəklərindən qorxurdular, itirdilər də, amma həyat davam etdi. İndi daha kəskin və sürətlidir, amma eyni dinamikadır."

Reumun fikrincə, bu dövrü fərqli edən əsas məqam odur ki, əvvəlki dövrlərdə innovatorlar yalnız digər innovatorlarla rəqabət aparırdılar. İndi isə innovatorlar həm digər innovatorlarla, həm də planetin ən böyük texnologiya şirkətləri ilə rəqabət aparır. Və ilk dəfədir ki, köhnə oyunçuların üstünlüyü var — texnologiya, kapital, məlumat və istedad baxımından.

Sürətli Gəlir, Amma Davamlılıq Suallı

Startaplar heç vaxt olmadığı qədər sürətli gəlir əldə edir. Bəs bu gəlirin davamlılığı necə? Reum deyir ki, onlar həmişə sadə hesablama aparırlar. Məsələn, yaxınlarda brendlər üçün süni intellekt proqramı hazırlayan bir şirkətə baxıblar. Qiymətləndirmə zamanı ənənəvi üsullar işləmir, çünki rəqəmlər çox sürətlə dəyişir.

İnvestor üçün əsas problem ondadır ki, bu sürətli artımın nə qədər davam edəcəyini proqnozlaşdırmaq çətindir. Bəzi şirkətlər bir ildə 10 qat böyüyür, amma sonra eyni sürətlə kiçilə bilər. Buna görə də, Reum bu bazarı daha çətin hesab edir. Ancaq əgər doğru seçim etsəniz, nəticə çox parlaq ola bilər.

Azərbaycan Startap Ekosistemi Üçün Dərslər

Azərbaycanda da startap ekosistemi inkişaf edir. Bizim sahibkarlarımız beynəlxalq bazarlara çıxmağa çalışır. Bu sürətli dövrdə nələrə diqqət etməli?

• İlk növbədə, real problem həll edən məhsul yaratmaq vacibdir. Süni intellekt sadəcə bir alətdir, əsas məqsəd müştərinin ehtiyacını qarşılamaqdır.
• İkincisi, maliyyə modellərinizi çevik saxlayın. Sürətli dəyişən bazarda sərt planlar işləmir.
• Üçüncüsü, beynəlxalq təcrübədən öyrənin. Carter Reum və Chang Xu kimi investorların fikirləri göstərir ki, hətta ən böyük vençur fondları da bu sürətə uyğunlaşmağa çalışır.
• Dördüncüsü, komandanızı diqqətlə seçin. İstedadlı insanlar olmadan heç bir texnologiya uğur qazana bilməz.

Nəticə: Sürətə Uyğunlaşmaq Bacarığı

İnvestisiya dünyası dəyişir. Köhnə qaydalar artıq işləmir. Amma bu o demək deyil ki, investisiya etmək qeyri-mümkündür. Sadəcə olaraq, yeni yanaşma tələb olunur. Həm baloncukdan qorxmaq, həm də hər şeyə kor-koranə inanmaq düzgün deyil.

Chang Xu və Carter Reumun tövsiyəsi sadədir: realistik olun, amma böyük düşünün. Sürətli dəyişən dünyada ən böyük risk heç nə etməməkdir. Doğru araşdırma, doğru komanda və doğru zamanlama ilə siz də bu sürətli trenddən faydalana bilərsiniz.

Unutmayın, hər dövrün öz çətinlikləri və fürsətləri var. Bu günün sürəti sabahın standartı ola bilər. Və ən yaxşı investorlar gələcəyi gözləyənlər deyil, gələcəyi formalaşdıranlardır.