Mercor-un həmtəsisçisi Brendan Foody Sequoia-nı "ikili qiymət" oyununda ittiham edir

Mercor-un həmtəsisçisi Brendan Foody Sequoia-nı "ikili qiymət" oyununda ittiham edir

Startup dünyasında son günlər maraqlı bir mübahisə yaşanır. Süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən Mercor platformasının həmtəsisçisi Brendan Foody, dünyanın ən nüfuzlu vençur kapital şirkətlərindən biri olan Sequoia-nı açıq şəkildə tənqid edib. Foody, Sequoia-nın investisiya qoyuluşlarında "ikili qiymət" adlandırdığı bir taktika tətbiq etdiyini iddia edir.

Brendan Foody öz tvitində bu məsələyə aydınlıq gətirib. O yazıb ki, son altı ay ərzində Sequoia-nın altı fərqli şirkətə iki fərqli qiymətlə investisiya qoyduğunu müşahidə edib. Bu metodda əsas investor olan Sequoia, böyük həcmdə pulu aşağı qiymətlə, kiçik bir hissəsini isə daha yüksək qiymətlə yatırır. Nəticədə elan edilən "başlıq" dəyəri çox yüksək olur, amma real orta giriş qiyməti xeyli aşağı qalır.

İkili qiymət mexanizmi necə işləyir?

Bu mexanizmin mahiyyəti olduqca sadədir. Vençur kapital şirkəti eyni investisiya raundunda iki fərqli qiymətlə səhm alır. Böyük məbləğ aşağı qiymətlə, kiçik məbləğ isə yüksək qiymətlə yerləşdirilir. Elan olunan yüksək dəyər isə əslində şirkətin real dəyərini deyil, yalnız ən son və ən bahalı sövdələşməni əks etdirir.

Bu taktikanın ən diqqətçəkən nümunələrindən biri Serval adlı startapda yaşanıb. Serval 75 milyon dollarlıq Series B raundunu 1 milyard dollar dəyərləmə ilə elan etmişdi. Lakin Wall Street Journal-ın araşdırması göstərib ki, bundan bir neçə gün əvvəl eyni şirkət Series A genişləndirmə raundunda 400 milyon dollardan aşağı dəyərləmə ilə qiymətləndirilib. Yəni elan edilən 1 milyard dollarlıq dəyərləmə ilə real dəyər arasında böyük fərq var.

Oxşar vəziyyət Aaru adlı startapda da müşahidə olunub. Bu şirkət 1 milyard dollar başlıq dəyəri elan etsə də, əslində Redpoint tərəfindən 450 milyon dollar dəyərləmə ilə dəstəklənib. Bu rəqəmlər arasındakı fərq, Foody-nin işarət etdiyi "qavrayışla reallıq arasındakı uçurum"dur.

Sequoia-nın müdafiəsi

Sequoia-nın tərəfdaşı Shaun Maguire bu ittihamlara cavab verib. O, bu cür davranışın Sequoia-da yeddi il ərzində təxminən beş dəfə baş verdiyini etiraf edib. Lakin Maguire bunu qəsdən edilən bir hiylə deyil, bazar reallığı kimi izah edir. Onun sözlərinə görə, bəzi investorlar isti şirkətlər üçün daha yüksək qiymət ödəməyə hazır olurlar. Sequoia isə özünün ödəməyə hazır olduğu qiymətlə səhm alır, digər investorlar isə daha yüksək qiymətə səhm alırlar.

Maguire vurğulayıb ki, burada heç bir gizli niyyət yoxdur. O, əlavə edib ki, vençur kapital təkrar oyundur və uzun müddətli uğur üçün etibar çox vacibdir. Maguire həmçinin Foody-nin şirkəti Mercor-un uğurunu təbrik edib və onu əldən verdiklərini etiraf edib.

Bu problem Azərbaycan startaplarına necə təsir edə bilər?

Azərbaycanda vençur kapital bazarı hələ inkişaf mərhələsindədir. Lakin bu məsələ yerli sahibkarlar üçün də vacib dərslər ehtiva edir. Startap qurucuları investisiya danışıqlarında diqqətli olmalı, yalnız elan edilən dəyərlərə deyil, həm də real şərtlərə fikir verməlidirlər.

Brendan Foody-nin əsas narahatlığı odur ki, bu cür "ikili qiymət" praktikası səhv qavrayış yaradır. Yüksək elan dəyəri şirkətin bazarda dominant oyunçu kimi görünməsinə səbəb olur. Ancaq işçilər və kiçik investorlar bu şişirdilmiş dəyərlərə əsaslanaraq qərarlar qəbul edə bilərlər.

Foody-nin çağırışı əslində şəffaflıq çağırışıdır. O istəyir ki, vençur kapital sənayesində qiymət mexanizmləri daha aydın və dürüst olsun. Bu, həm böyük investorlar, həm də kiçik startaplar üçün daha sağlam ekosistem deməkdir.

Nəticə olaraq, bu hadisə göstərir ki, vençur kapital dünyasında hər şey göründüyü kimi olmaya bilər. Startap qurucuları və işçilər, elan edilən dəyərlərə kor-koranə inanmaq əvəzinə, real şərtləri araşdırmalı və öz müqavilələrini diqqətlə oxumalıdırlar. Şəffaflıq və dürüstlük, istər böyük, istərsə də kiçik bazarlarda, uzunmüddətli uğurun açarıdır.