Neil Rimer: Süni intellekt pul axını geri qayıdacaq

Neil Rimer: Süni intellekt pul axını geri qayıdacaq

Son illərdə süni intellekt sahəsinə böyük miqdarda investisiya axını baş verir. Lakin məşhur vençur kapitalisti Neil Rimer bu tendensiyanın uzun sürməyəcəyini düşünür. O, süni intellekt ətrafında yığılan sərvətin yenidən bölüşdürüləcəyini proqnozlaşdırır. Bu fikir ilk baxışda sadə görünsə də, Rimer kimi təcrübəli bir investorun dilindən eşidildikdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Neil Rimer, Index Ventures şirkətinin həmtəsisçisidir. Onun şirkəti son 30 ildə ən uğurlu vençur firmalarından biri olub. Rimer 2021-ci ildə gündəlik investisiya fəaliyyətindən uzaqlaşıb və hazırda vaxtının çox hissəsini Afinada keçirir. O, son müsahibəsində süni intellekt sərvətinin yenidən bölüşdürülməsi haqqında maraqlı fikirlər səsləndirib.

Sərvətin yenidən bölüşdürülməsi qaçılmazdır

Rimerin fikrincə, süni intellekt sahəsində toplanan böyük sərvət mütləq yenidən bölüşdürüləcək. O, bu prosesin könüllü və ya məcburi şəkildə baş verəcəyini, lakin qaçılmaz olduğunu vurğulayır. Rimer texnologiya liderlərinin bu prosesdə aparıcı rol oynaya biləcəyinə inanır. Onun bu açıqlaması, xüsusilə də ənənəvi olaraq sərvət yığımına fokuslanan vençur kapitalistləri arasında nadir rast gəlinən bir fikirdir.

Index Ventures son illərdə əla nəticələr göstərib. Şirkət təsis edildiyi gündən xarici investorlardan təxminən 15 milyard dollar toplayıb. Ötən il Figma-nın IPO-su və Google-un Wiz kibertəhlükəsizlik şirkətini satın alması kimi uğurlu çıxışlar Index-ə təxminən 9 milyard dollar qazandırıb. Bu uğurlara baxmayaraq, Rimer sərvətin cəmiyyətə qaytarılmasının vacibliyini vurğulayır.

Xeyriyyəçilik ənənəsi zəifləyir

Rimerin sərvətin yenidən bölüşdürülməsi haqqında dedikləri, xeyriyyəçilik fəaliyyətinin zəiflədiyi bir dövrdə səslənir. Warren Buffett və Bill Gates-in 2010-cu ildə başlatdığı "Giving Pledge" (Xeyriyyə Andı) təşəbbüsü getdikcə aktuallığını itirir. Bu təşəbbüsə qoşulan milyarderlərin sayı ildən-ilə azalır. 2024-cü ildə cəmi dörd ailə bu anda qoşulub. Dünyanın ən varlı adamı olan Elon Musk isə bizneslərinin özlüyündə xeyriyyəçilik olduğunu deyir.

Statistikalar da bu tendensiyanı təsdiqləyir. 2024-cü ildə Amerikada xeyriyyəçilik üçün verilən ümumi məbləğ rekord həddə - 592.5 milyard dollara çatsa da, faktiki olaraq ianə verən insanların sayı azalır. 2000-ci ildə ev təsərrüfatlarının üçdə ikisi ianə verirdisə, indi bu nisbət təxminən yarıya düşüb. Hətta varlı ailələr arasında da ianə vermə faizi 2017-ci ildəki 90%-dən ötən il 81%-ə enib.

Index Ventures portfelində də eyni tendensiya

Maraqlıdır ki, bu tendensiya Index Ventures-in öz portfel şirkətlərində də müşahidə olunur. Məsələn, Anthropic şirkətinin işçiləri arasında da xeyriyyəçilik fəaliyyətinin azaldığı qeyd edilir. Süni intellekt sahəsində çalışan yeni zənginləşmiş insanlar belə, sərvətlərinin böyük hissəsini xeyriyyəçiliyə yönəltməyə o qədər də həvəsli deyillər.

Neil Rimer isə bu tendensiyanın əksinə olaraq, fəal xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə məşğuldur. O, Endeavor Greece-in idarə heyətində oturur və inkişaf etməkdə olan bazarlarda sahibkarlara mentorluq edir. 2019-2025-ci illərdə Human Rights Watch-un idarə heyətinə sədrlik edib. 2021-ci ildə atası və iki qardaşı ilə birlikdə McGill Universitetinə 13 milyon dollar bağışlayaraq kampus binasını təmir etdirib.

Süni intellekt sərvətinin gələcəyi

Rimerin fikirləri göstərir ki, süni intellekt sahəsində toplanan böyük sərvət mütləq cəmiyyətə qayıdacaq. Sual yalnız bunun hansı formada baş verəcəyidir. Könüllü ianələr və xeyriyyəçilik fəaliyyəti vasitəsilə, yoxsa hökumətlərin vergi siyasəti və tənzimləmələri ilə məcburi şəkildə? Rimer birinci variantın daha yaxşı olduğunu düşünür və texnologiya liderlərini bu istiqamətdə fəal olmağa çağırır.

Azərbaycanda da texnologiya sahəsi sürətlə inkişaf edir. Startaplar və süni intellekt layihələri artır. Yerli sahibkarlar və investorlar üçün Rimerin təcrübəsindən öyrənmək faydalı ola bilər. Sərvət toplamaq qədər, onu cəmiyyətlə bölüşmək və sosial məsuliyyət daşımaq da vacibdir. Gələcəkdə Azərbaycanda da texnologiya sərvətinin bir hissəsinin təhsil, səhiyyə və sosial layihələrə yönəldilməsi gözlənilir.

Nəticə olaraq, Neil Rimerin fikirləri süni intellekt sərvətinin gələcəyi haqqında düşünməyə vadar edir. Bu sərvətin necə bölüşdürüləcəyi, texnologiya liderlərinin sosial məsuliyyəti və xeyriyyəçilik ənənəsinin gələcəyi mühüm mövzulardır. Rimer kimi təcrübəli investorların bu məsələlərə diqqət çəkməsi, bütün texnologiya ekosistemi üçün dəyərli bir xəbərdarlıqdır.