Netflix binge-watching konsepsiyasını yaratdı. İndi isə onu geridə qoya bilər
Netflix bir dövrün simvolu olan binge-watching, yəni bir neçə seriyanı ard-arda izləmə vərdişini məşhurlaşdıran platforma idi. Lakin son Bloomberg hesabatı
Netflix binge-watching konsepsiyasını yaratdı. İndi isə onu geridə qoya bilər
Netflix bir dövrün simvolu olan binge-watching, yəni bir neçə seriyanı ard-arda izləmə vərdişini məşhurlaşdıran platforma idi. Lakin son Bloomberg hesabatı göstərir ki, izləyicilər getdikcə daha çox populyar serialları ikinci mövsümdən əvvəl tərk edirlər. Bunun səbəblərini təxmin etmək çətin deyil: Netflix tez-tez serialları ləğv edir, mövsümlər arasında çox uzun gözləmə müddəti var və məzmunun çoxu sənət naminə deyil, alqoritm üçün hazırlanır.
Bu məlumat eyni zamanda insanların əyləncə istehlakında köklü dəyişikliyə işarə edir. Netflix-in ən böyük yeniliyi olan binge modeli, streaming-in ənənəvi televiziya ilə rəqabət apardığı dövr üçün yaradılmışdı. Bugün isə Netflix TikTok, YouTube, Reels və müxtəlif mikrodrama tətbiqləri ilə rəqabət aparır. Bu dəyişiklik Netflix-in binge modelini keçmiş dövrün köhnəlmiş bir mirası kimi göstərir.
Binge modeli Netflix-ə televiziyanı məğlub etməyə necə kömək etdi
Netflix 2013-cü ilin fevral ayında "House of Cards" serialının tam mövsümünü birdəfəyə yayımlayanda bu, əsl inqilab idi. Reklamsız, internetə qoşulmuş televiziya o demək idi ki, izləyicilər həftədə bir dəfə yayımlanan və reklamlarla kəsilən ənənəvi televiziya rejimindən azad ola bilərlər.
Binge modeli izləyicilərə saatlarla əyləncə təqdim edir, onların seriallar və personajlarla əlaqə yaratmasını sürətləndirirdi. Ənənəvi televiziyada bu əlaqənin qurulması illər tələb edirdi. Üstəlik, siz istədiyiniz zaman istənilən seriyaya baxa bilərdiniz - televiziya şəbəkəsinin təyin etdiyi vaxtda deyil.
Bu izləmə tərzi Netflix-in əsasən ənənəvi televiziya ilə rəqabət apardığı dövrdə məntiqli idi. Netflix bu mübarizədə qalib gəldi. Nielsen 2025-ci ilin iyun ayında açıqladı ki, Netflix tərzi streaming ilk dəfə olaraq yayım və kabel televiziyasını üstələyib. Bu, Netflix-in ilkin rəqabətinin artıq təhlükə olmadığını göstərən mühüm mərhələ idi.
TikTok və YouTube bugünün əsas təhlükələridir
TikTok, Reels və digər qısa video platformalarının yüksəlişi sayəsində, bir neçə saatınızı mənasız əyləncə ilə keçirmək istəyəndə Netflix-ə girməyə ehtiyac qalmır. Bunun əvəzinə sonsuz, pulsuz video mənbəyi var.
eMarketer analitiklərinin məlumatına görə, 2024-cü ildə TikTok artıq Netflix-ə yaxınlaşırdı. ABŞ-da böyüklər gündə ortalama 62.1 dəqiqə Netflix-də, 58.4 dəqiqə isə TikTok-da vaxt keçirirdilər. Financial Times-ın 2024-cü il hesabatına görə, qlobal miqyasda TikTok istifadəçiləri gündə ortalama 95 dəqiqə tətbiqdə qalırdılar ki, bu da əsas sosial şəbəkələr arasında ən yüksək göstərici idi.
YouTube isə həm qısa, həm də uzun formatlı məzmun təklif edir. Digital i-nin bu il dərc etdiyi hesabata görə, YouTube ilk dəfə olaraq gündəlik orta izləmə baxımından Netflix-i üstələyib: 2025-ci ildə YouTube-da gündəlik 99.1 dəqiqə, Netflix-də isə 93.4 dəqiqə.
Bu bazar hesabatları fərqli metodologiya və demoqrafik qruplardan istifadə edir, ona görə də onlara tam etibar etmək olmaz. Lakin istiqamət eynidir: YouTube və TikTok kimi tətbiqlər Netflix-in əsl rəqabətidir, televiziya deyil.
Netflix bu ekzistensial təhlükəni qəbul edib. Şirkət 2025-ci ilin aprel ayında məhsul dizaynını dəyişdirərək daha qısa, daha sürətli istehlak edilə bilən məzmun formatlarına uyğunlaşmağa başlayıb. Binge modeli bir dövr üçün mükəmməl idi, lakin bu günün istifadəçi davranışları fərqlidir. İnsanlar artıq saatlarla serial izləmək əvəzinə, qısa, cəlbedici videolara üstünlük verirlər.
Azərbaycanda da bu tendensiya müşahidə olunur. Gənclər arasında TikTok və YouTube Shorts populyarlıq qazanır, uzun serialları izləmək üçün kifayət qədər vaxt və səbr qalmır. Netflix bu yeni reallığa uyğunlaşmalıdır, əks halda öz yaratdığı binge modelinin qurbanı ola bilər.