Oatomic: 300 Milyon Dollarlıq Sərmayə ilə Kvant Kompüter İnqilabına Doğru
Texnologiya dünyasında kvant kompüterləri ən böyük vədlərdən biri olaraq qalır. Lakin bu güclü maşınları praktik və əlçatan etmək hələ də çətin bir məsələd
Oatomic: 300 Milyon Dollarlıq Sərmayə ilə Kvant Kompüter İnqilabına Doğru
Texnologiya dünyasında kvant kompüterləri ən böyük vədlərdən biri olaraq qalır. Lakin bu güclü maşınları praktik və əlçatan etmək hələ də çətin bir məsələdir. Oratomic adlı gənc startap bu sahədə əhəmiyyətli bir addım ataraq 300 milyon dollar sərmayə cəlb etməyi bacardı. Bu məbləğ, şirkətin onilliyin sonuna qədər ilk faydalı kvant kompüterini qurmaq iddiasını dəstəkləyir.
Oatomic-in yanaşması digər şirkətlərdən kəskin şəkildə fərqlənir. Kaliforniya Texnologiya İnstitutunun (Caltech) fizikləri tərəfindən qurulan bu startap, lazerlərdən istifadə edərək fərdi atomları yerində saxlamaqla kvant kompüterinin əsasını qoyur. Bu metod "optik cımbız" adlanır və kvant hesablamalarında ən böyük problemlərdən biri olan səhv düzəltmə məsələsini həll etməyə çalışır.
Niyə Məhz 20.000 Kvit?
Kvant kompüterlərinin işlək olması üçün səhvləri düzəltmək vacibdir. Kvant sistemləri çox həssasdır və ən kiçik xarici təsir belə hesablamaları poza bilər. Oratomic-in kəşfi isə bu səhvləri düzəltmək üçün əvvəllər düşünüldüyündən daha az kvit (kvant məlumat vahidi) tələb etdiyini göstərdi. Şirkətin CEO-su Dolev Bluvstein-in sözlərinə görə, onların kompüteri faydalı olmaq üçün cəmi 10.000-20.000 kvitə ehtiyac duyur. Bu rəqəm, rəqiblərin milyonlarla kvit tələb edən layihələri ilə müqayisədə olduqca kiçikdir.
Bluvstein qeyd edir ki, onların yanaşması PsiQuantum kimi şirkətlərdən daha sadə və ucuzdur. PsiQuantum da NISQ (səs-küylü, orta miqyaslı kvant) mərhələsini keçərək birbaşa faydalı kvant kompüteri qurmağı hədəfləyir, lakin onlar milyonlarla kvitə ehtiyac duyurlar. Oratomic isə artıq bütün əsas komponentləri kiçik miqyasda sınaqdan keçirib və nəticələr ümidvericidir.
Sərmayə Dalğası və İnvestor Güvəni
300 milyon dollarlıq Series A sərmayəsi, ARCH Venture Partners, Spark Capital və Khosla Ventures tərəfindən birgə rəhbərlik edilib. Bu sərmayəyə həmçinin Bezos Expeditions, Index Ventures, General Catalyst, Lowercarbon Capital və Bain Capital kimi nəhənglər də qoşulub. Vinod Khosla kimi tanınmış investorlar Oratomic-in ilk səhvsiz kvant kompüterini quracağına o qədər əmindirlər ki, bu sərmayəni şirkətinin "ən böyük ilkin sərmayəsi" adlandırıb.
Bu inam təsadüfi deyil. Kvant kompüterləri biotexnologiya, kimya, logistika, süni intellekt və kriptoqrafiya kimi mürəkkəb hesablamalar tələb edən sahələrdə inqilab edə bilər. Məhz bu potensial investorların diqqətini cəlb edir. Artıq Infleqtion və Quantanium kimi bir neçə startap bu il birjalara çıxıb, Rigetti və IonQ kimi şirkətlərin səhmləri isə son 18 ayda kəskin artıb.
Oatomic-in Fərqli Yolu
Bir çox kvant şirkəti NISQ adlanan aralıq mərhələdə prototiplər hazırlayaraq elm adamlarına və korporasiyalara təqdim edir. Oratomic isə bu yolu tamamilə rədd edir. Onlar birbaşa faydalı, səhvsiz kvant kompüteri qurmaq istəyirlər. Bluvstein-in sözlərinə görə, əvvəllər heç biri kvant kompüter şirkəti qurmağa inanmırdı, çünki bu məsafə çox uzaq görünürdü. Lakin son kəşfləri onların fikrini tamamilə dəyişdi.
Bu yanaşma, Azərbaycandakı texnologiya həvəskarları üçün də maraqlıdır. Kvant kompüterləri yalnız böyük laboratoriyaların deyil, gələcəkdə hər bir ölkənin elmi və iqtisadi inkişafına təsir edə bilər. Oratomic-in sadə və effektiv metodu, bu texnologiyanın daha tez əlçatan olması deməkdir.
Gələcəyə Baxış
Oatomic-in hədəfi onilliyin sonuna qədər ilk faydalı kvant kompüterini təqdim etməkdir. Əgər bu uğurlu olarsa, bu, təkcə şirkət üçün deyil, bütün bəşəriyyət üçün bir dönüş nöqtəsi olacaq. 20.000 kvit kimi nisbətən kiçik bir rəqəmlə belə bir maşının işləməsi, kvant hesablamalarının kommersiyalaşması yolunda böyük bir sıçrayışdır. Siz də bu inkişafı izləyərək, texnologiyanın gələcəyinə şahidlik edə bilərsiniz.