Okean dibindən gələn enerji inqilabı: Endurance Energy 54 milyon dollar topladı

Okean dibindən gələn enerji inqilabı: Endurance Energy 54 milyon dollar topladı

Kosmik texnologiya sahəsində çalışan mühəndislər üçün növbəti addımı atmaq həmişə asan olmur. Lakin SpaceX-in keçmiş əməkdaşı Endryu Redd fərqli bir yol seçdi. O, kosmosdan sonra diqqətini okeanın dərinliklərinə yönəltdi. Redd bu günə qədər az adamın cəsarət etdiyi bir sahəyə - okean dibindəki geotermal enerjiyə sərmayə qoymaq qərarına gəldi.

Onun qurduğu Endurance Energy şirkəti 54 milyon dollarlıq Series A maliyyələşdirmə raundunu uğurla başa vurdu. Bu məlumatı TechCrunch öz mənbələrinə istinadən yayıb. İnvestisiya raunduna Founders Fund rəhbərlik edib. 72 Ventures, Construct Capital, Felisis Ventures, First Round Capital, Riot Ventures və Voyager Ventures də bu layihədə iştirak ediblər.

Bəs niyə məhz okean dibi? Reddin sözlərinə görə, bu günə qədər heç kim okeanların altındakı geotermal enerji potensialından istifadə etməyib. Halbuki burada teravatlarla enerji gizlənib. Söhbət süni intellekt məlumat mərkəzləri, elektrik avtomobilləri və ağır sənaye üçün lazım olan böyük həcmdə enerjidən gedir.

Endurance Energy hələ ötən il təsis edilib. Şirkətin hazırda 21 əməkdaşı var. Maraqlıdır ki, onlardan 11-i əvvəllər SpaceX-də çalışıb. Şirkətin vitse-prezidenti isə keçmişdə Helion Energy adlı füzyon startapında işləyib. Bu, komandanın nə qədər güclü olduğunu göstərir.

Geotermal enerji niyə bu qədər az istifadə olunur?

Geotermal enerji yeni bir kəşf deyil. İnsanlar min illərdir ki, yerin istiliyindən istifadə edirlər. İsti bulaqlar və ya geotermal elektrik stansiyaları buna misaldır. Lakin Redd SpaceX-dəki təcrübəsinə əsaslanaraq anladı ki, bu sahədə göz ardı edilən böyük bir imkan var.

Reddin fikrincə, gələcəyin enerji mənbəyi bir neçə tələbə cavab verməlidir. Birincisi, o bərpa olunan və ya ən azı təmiz olmalıdır. İkincisi, gecə-gündüz fasiləsiz işləməlidir. Sənaye bu tip enerjini "baza yükü" adlandırır. Üçüncüsü, o tez qurula bilən olmalı və onlarla, hətta yüzlərlə giqavat elektrik enerjisi istehsal edə bilməlidir.

Redd nüvə enerjisini dərhal rədd edib. Səbəb sadədir: tənzimləmə və tikinti müddətləri illərlə uzanır. Günəş və külək enerjisi isə batareya olmadan 24/7 işləyə bilmir. Hidroenerjinin də öz məhdudiyyətləri var - ən yaxşı yerlər artıq tutulub. Beləliklə, yalnız geotermal enerji qalır.

"Geotermal enerji yeganə real, yerləşdirilə bilən, baza yükü təmin edən bərpa olunan enerji mənbəyidir", - deyə Redd bildirib. O əlavə edib: "Bəs niyə ABŞ enerjisinin cəmi 0,4%-ni təşkil edir?"

Okean dibi niyə fərqlidir?

Fervo, Zanskar kimi digər startaplar da geotermal enerji ilə məşğuldur. Lakin onlar yer qabığının dərinliklərinə minlərlə fut qazmalıdırlar. İndiyə qədər ən yaxşı yerlər - yer qabığının nazik olduğu və maqmanın səthə yaxın axdığı bölgələr (məsələn, İslandiya və ya Kaliforniya) artıq tutulub.

Daha yeni startaplar başqa yerlər axtarır, lakin onlar da elektrik stansiyasını işlətmək üçün kifayət qədər isti qayalara çatmaq üçün minlərlə fut dərinlikdə qazma işləri aparmalı olurlar. Üstəlik, bu yerlər böyük şəhər mərkəzlərindən uzaqda yerləşir.

Endurance Energy isə tamamilə fərqli bir yanaşma təklif edir. Şirkət okean dibində geotermal enerji mənbələrini hədəfə alır. Okeanın altında yer qabığı daha nazikdir və isti qayalara çatmaq daha asandır. Bu, qazma xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və enerji istehsalını daha sərfəli edir.

Növbəti addımlar

54 milyon dollarlıq maliyyələşdirmə Endurance Energy-ə öz planlarını reallaşdırmağa imkan verəcək. Şirkət ilk növbədə okean dibində pilot elektrik stansiyası qurmağı hədəfləyir. Bu stansiya süni intellekt məlumat mərkəzləri və digər böyük enerji istehlakçıları üçün təmiz, fasiləsiz enerji təmin edəcək.

Redd deyir ki, onun üçün ən vacib məsələ təmiz enerjidir. "Bu mənim danışılmaz qaydamdır", - o vurğulayır. SpaceX-də qazandığı təcrübə ona öyrətdi ki, yalnız kiçik dəyişikliklər etmək kifayət deyil. Tamamilə yeni və ilk prinsiplərdən yanaşmaq lazımdır.

Endurance Energy-in uğuru digər startaplar üçün də nümunə ola bilər. Okean dibi geotermal enerjisi hələ tam kəşf olunmamış bir sahədir. Lakin bu sahədə böyük potensial var. Əgər Endurance Energy öz planlarını həyata keçirə bilsə, bu, bütün dünyada enerji istehsalında inqilab edə bilər.

Azərbaycan da daxil olmaqla, Xəzər dənizi kimi su hövzələri olan ölkələr üçün bu texnologiya xüsusi maraq doğura bilər. Gələcəkdə okean dibi geotermal enerjisi ölkəmizin enerji təhlükəsizliyinə töhfə verə bilər. Lakin bunun üçün hələ çox iş görülməlidir.