Phia Startapı "Cookie Stuffing" Qalmaqalı Ilə Üz-Üzə: Bill Qeytsin Qızının Şirkəti Nə Ilə Ittiham Olunur?

Phia Startapı "Cookie Stuffing" Qalmaqalı Ilə Üz-Üzə: Bill Qeytsin Qızının Şirkəti Nə Ilə Ittiham Olunur?

Bill Qeytsin qızı Fibi Qeyts və Sofia Kianni tərəfindən təsis edilən Phia adlı alış-veriş startapı, son günlərdə texnologiya dünyasında böyük səs-küyə səbəb olan bir qalmaqalla gündəmə gəlib. Şirkət, "cookie stuffing" adlanan şübhəli bir üsulla, əslində özünün qazanmadığı satışlara görə komissiya götürməkdə ittiham olunur. Bloomberg-in araşdırması nəticəsində üzə çıxan bu iddialar, Phia-nın aparıcı affiliate platforması Impact.com-dan müvəqqəti olaraq dayandırılmasına səbəb olub.

Bəs, "cookie stuffing" nədir və bu iş modeli necə işləyir? Gəlin bu məsələni sadə dillə izah edək. İnternetdə alış-veriş edərkən, bir çox sayt və tətbiq müştəriləri müəyyən mağazalara yönləndirərək komissiya qazanır. Buna affiliate marketing deyilir. Phia da məhz bu sistemlə işləyən bir platformadır. O, istifadəçilərə ən ucuz məhsulları tapmaqda və endirim kodları təqdim etməkdə kömək edir. Bunun qarşılığında isə, istifadəçi onun vasitəsilə bir məhsul aldıqda, satışdan komissiya alır.

Bloomberg-in araşdırmasına görə, Phia bu sistemi sui-istifadə edib. Məlumata əsasən, bir istifadəçi hər hansı bir onlayn mağazaya daxil olduqda - istər özbaşına, istərsə də başqa bir affiliate proqramı (məsələn, Wirecutter) vasitəsilə - Phia arxa planda yeni bir brauzer səhifəsi açırmış. Alış-veriş prosesi zamanı, ödəniş mərhələsində Phia digər affiliate kodlarını ləğv edərək öz referal kodunu yerləşdirirmiş. Bu yolla, o, heç bir satışa səbəb olmadığı halda, komissiya almaq hüququ qazanırmış.

Bu cür əməliyyat "cookie stuffing" adlanır. Bu, bir növ onlayn oğurluqdur. Çünki siz bir məhsulu başqa bir saytın tövsiyəsi ilə alırsınız, lakin komissiya heç bir iş görməyən Phia-ya gedir. Bu, həm alıcıları, həm də digər affiliate saytlarını aldadan bir üsuldur. Qeyd edək ki, bu cür praktikalar əvvəllər də məhkəmə predmeti olub. Məsələn, PayPal-a məxsus Honey adlı startap da "cookie stuffing" ittihamı ilə sinif iddiası məhkəməsi ilə üzləşib.

Phia 2025-ci ildə qurulub və cəmi bir il ərzində 40 milyon dollardan çox vəsait toplayıb. Şirkətin investorları arasında Kim Kardaşyan və Hailey Bieber kimi məşhurların olması diqqət çəkir. Startapın əsas məhsulu, brauzer əlavəsi kimi işləyən bir tətbiqdir. Bu tətbiq, Google Flights kimi işləyir, ancaq uçuşlar əvəzinə pərakəndə satış məhsulları üçün ən aşağı qiymətləri axtarır və endirim kodları təqdim edir.

İddialar ortaya çıxdıqdan sonra Phia rəsmiləri Bloomberg-ə açıqlama verərək, bütün lazımi dəyişikliklərin edildiyini və problemin həll olunduğunu bildiriblər. Bloomberg-in yoxlaması da bu problemi təsdiqləyib. Lakin bu düzəlişin Phia ilə əməkdaşlıq edən pərakəndə satıcıları və affiliate tərəfdaşlarını qane edib-etməyəcəyi hələ də sual altındadır. TechCrunch-un sorğusuna isə Phia tərəfindən hələ ki, cavab verilməyib.

Bu hadisə, texnologiya startaplarının nə qədər sürətlə böyüyə biləcəyini, eyni zamanda etik sərhədləri aşmağın nə qədər asan olduğunu göstərir. Phia-nın gələcəyi, bu ittihamların nə dərəcədə ciddi qəbul ediləcəyindən və şirkətin reputasiyasını bərpa edib-etməyəcəyindən asılı olacaq. Bu qalmaqal, həmçinin onlayn alış-veriş edən istifadəçilərə də bir xəbərdarlıqdır: brauzer əlavələrindən istifadə edərkən diqqətli olun, çünki bəzən onlar sizin xəbəriniz olmadan arxa planda fərqli əməliyyatlar apara bilər.

Nəticə olaraq, Phia-nın başına gələn bu vəziyyət, affiliate marketing sahəsində şəffaflığın və etik davranışın nə qədər vacib olduğunu bir daha xatırladır. Startapların sürətli böyüməsi və investorların diqqətini cəlb etməsi üçün bəzən sərhədlər aşıla bilir. Ancaq bu cür hallar, uzunmüddətli perspektivdə şirkətə ciddi zərər vura bilər. Siz də onlayn alış-veriş edərkən hansı platformalardan istifadə etdiyinizə diqqət yetirin və şəffaf iş prinsiplərinə malik olanları seçməyə çalışın.