Stanford Universitetində Sundar Pichaiyə qarşı etiraz: Google-ın İsrail və ICE əlaqələri gündəmdə

Stanford Universitetində Sundar Pichaiyə qarşı etiraz: Google-ın İsrail və ICE əlaqələri gündəmdə

Kaliforniyanın məşhur Stanford Universitetində keçən həftə sonu maraqlı bir hadisə baş verdi. Google-un baş direktoru Sundar Pichai, universitetin məzuniyyət mərasimində nitq söyləmək üçün səhnəyə çıxdı. Lakin bu çıxış gözlənildiyi kimi qarşılanmadı. Təxminən 200 tələbə mərasimi tərk edərək etiraz aksiyası keçirdi, digərləri isə Pichaiyə yüksək səslə narazılıqlarını bildirdi.

Etirazın əsas səbəbi Google şirkətinin İsrail ordusu ilə sıx əməkdaşlığı oldu. Xüsusilə "Project Nimbus" adlı 1.2 milyard dollarlıq müqavilə tələbələrin qəzəbinə səbəb olmuşdu. Bu müqavilə çərçivəsində Google və Amazon, İsrail hərbçilərinə bulud hesablama və süni intellekt xidmətləri göstərir. Tələbələr həmçinin Google-ın ABŞ İmmiqrasiya və Gömrük Nəzarəti (ICE) agentliyi ilə əlaqələrini də tənqid edirdilər.

Etiraz aksiyasında tələbələr "ICE SPIES WITH GOOGLE AI" (ICE Google süni intellekti ilə casusluq edir) və "FREE FREE PALESTINE" (Fələstin azad olsun) kimi şüarlar yazılmış plakatlar qaldırmışdılar. Onlar həmçinin Fələstin bayraqlarını dalğalandıraraq "azad Fələstin" şüarları səsləndirirdilər. Etirazçıların açıqlamasında bildirilirdi ki, onlar bu şiddəti qidalandıran korporasiyaları tərifləməkdən imtina edirlər.

Aksiya Stanford Universitetinin bir neçə tələbə təşkilatı tərəfindən təşkil edilmişdi. Bunlara "Stanford Students for Justice in Palestine", "No Tech for Apartheid" və "Tech for Liberation" kimi qruplar daxil idi. Tələbələr bildirirdilər ki, onların məqsədi böyük texnologiya şirkətlərinin müharibə və zorakılıqda oynadığı rola diqqət çəkməkdir.

Qeyd edək ki, Qəzzada müharibə davam etdikcə Google-un "Project Nimbus"da iştirakı həm şirkət daxilində, həm də xaricində etirazlara səbəb olur. 2024-cü ildə Google bu müqaviləyə etiraz edən 28 işçisini işdən çıxarmışdı. Buna baxmayaraq, şirkət daxilində narazılıq hələ də davam edir. Elektron Sərhəd Fondu (EFF) da Google və digər şirkətləri tənqid edərək, onların İsrailin xidmətlərindən istifadəsinə göz yumduğunu bildirmişdi.

Maraqlıdır ki, "Project Nimbus" yalnız Google tərəfindən deyil, Amazon tərəfindən də dəstəklənir. Microsoft da İsrail ordusuna dəstək verdiyi üçün tənqid olunub. Lakin Microsoft, bulud xidmətlərinin fələstinlilərin kütləvi izlənməsi üçün istifadə edildiyi müəyyən edildikdən sonra İsrail hökumətinin texnologiyasından istifadəni məhdudlaşdırmışdı.

Tələbə etirazı biznes liderləri arasında da müxtəlif reaksiyalara səbəb oldu. Sun Microsystems-in milyarder həmtəsisçisi Vinod Xosla, etirazı "qərəzli, axmaq, dar düşüncəli və eqoist" adlandırdı. O, tələbələrin süni intellektdən faydalana biləcək dünyanın ən kasıb 3 milyard insanını görməməzlikdən gəldiyini bildirdi.

Sundar Pichainin Stanfordda çıxışı təsadüfi deyil. Son dövrlərdə ABŞ-ın müxtəlif universitetlərində məzuniyyət mərasimlərində çıxış edən natiqlər süni intellektlə bağlı fikirlərini bölüşəndə tez-tez tələbələrin narazılığı ilə qarşılaşırlar. Lakin Pichaiyə qarşı etiraz daha məqsədyönlü idi - tələbələr ümumi süni intellekt təbliğatına deyil, Google-un konkret biznes qərarlarına etiraz edirdilər.

Araşdırmalar göstərir ki, gənc nəsil süni intellektin onların iş imkanlarını təhlükə altına atdığını və cəmiyyətin digər sahələrinə də zərər verdiyini düşünür. Stanforddakı bu etiraz aksiyası göstərir ki, növbəti nəsil mütəxəssislər böyük texnologiya şirkətlərindən daha çox məsuliyyət və etik davranış tələb edir.