Tesla FSD-yə Diqqət: Avtonom Sürüşün Gələcəyi və Təhlükəsizlik Məsələləri
Texnologiya dünyasında bu həftə ən çox müzakirə edilən mövzulardan biri Tesla-nın "Full Self-Driving" (FSD) sistemi oldu. Avtonom sürüş texnologiyaları sür
Tesla FSD-yə Diqqət: Avtonom Sürüşün Gələcəyi və Təhlükəsizlik Məsələləri
Texnologiya dünyasında bu həftə ən çox müzakirə edilən mövzulardan biri Tesla-nın "Full Self-Driving" (FSD) sistemi oldu. Avtonom sürüş texnologiyaları sürətlə inkişaf etsə də, təhlükəsizlik və etibarlılıq məsələləri hələ də gündəmdə qalır. Son günlərdə baş verən hadisələr göstərir ki, bu sahədə həm tənzimləyici orqanların, həm də ictimaiyyətin diqqəti artmaqdadır.
Texasda baş vermiş ölümcül qəza diqqətləri yenidən Tesla-nın sürücü yardım sistemlərinə yönəltdi. Bir evə çırpılan Tesla avtomobilində olan 76 yaşlı qadın həyatını itirdi. Hadisə yerinə gələn polisə sürücü, şirkətin əsas sürücü yardım sistemi olan Autopilot-un aktiv olduğunu bildirib. Lakin Tesla-nın süni intellekt üzrə vitse-prezidenti Ashok Elluswamy, sosial mediada paylaşdığı açıqlamada fərqli bir versiya irəli sürüb.
Elluswamy, qəza zamanı sürücünün "özünüidarəetmə" sistemini söndürərək qaz pedalını tamamilə basdığını iddia edib. Onun sözlərinə görə, avtomobil Autopilot deyil, FSD (Supervised) rejimində olub. Lakin müstəqil bir araşdırma olmadan bu iddiaları təsdiqləmək mümkün deyil. Neyse ki, ABŞ-ın Milli Magistral Yol Trafik Təhlükəsizliyi Administrasiyası (NHTSA) və Nəqliyyat Təhlükəsizliyi Şurası (NTSB) artıq qəza ilə bağlı araşdırmalara başlayıb.
Bu hadisə təsadüfi deyil. Tesla, 2023-cü ildə FSD (Supervised) istifadə edilən başqa bir ölümcül qəza ilə bağlı məhkəmə iddiasını da həll edib. Həmin qəza, NHTSA-nın FSD sistemi ilə bağlı apardığı ayrıca araşdırmanın bir hissəsidir. Tənzimləyici qurum, sistemin "günəş parıltısı, duman və ya havadakı toz kimi aşağı yol görünmə şəraitini aşkarlaya və müvafiq reaksiya verə bilmədiyini" araşdırır.
Bütün bu tənqidlərə baxmayaraq, Tesla özünü getdikcə daha çox süni intellekt və robototexnika şirkəti kimi təqdim edir. FSD (Supervised) hazırda bu brendləşdirmə ilə əlaqəli ən görünən və gəlir gətirən məhsuldur. Şirkət üçün bu sistemin uğuru təkcə texnoloji deyil, həm də maliyyə baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Waymo və Ojai Robotaksiləri: Rəqabət Artır
Avtonom nəqliyyat sahəsində diqqət çəkən digər bir oyunçu isə Waymo-dur. Şirkət, Çinli Geely Holding Group-a məxsus Zeekr markası ilə təchizat müqaviləsi bağlayıb. Bu müqaviləyə əsasən, Zeekr Waymo üçün xüsusi olaraq robotaksi kimi işləmək üçün nəzərdə tutulmuş elektrik avtomobil təmin edir. Minivenə bənzəyən bu robotaksi İsveçdə dizayn edilib və Çində istehsal olunur.
Maraqlıdır ki, bu avtomobillərdə heç bir nəqliyyat vasitəsi rabitə modulu yoxdur. Bunun səbəbi, ABŞ-ın hazırkı siyasətinin Çinə məxsus qoşulmuş avtomobil texnologiyasını qadağan etməsidir. Avtomobillər ABŞ-a çatdıqdan sonra Waymo öz avtonom sürüş sistemini quraşdırır. Ojai adlanan bu robotaksi, Waymo-nun altıncı nəsil sistemi ilə təchiz edilib.
Bu sistemə 13 kamera, dörd lidar sensoru, altı radar qurğusu və xarici audio qəbuledicilər daxildir. Nyu-Yorkda yerləşən MoffettNathanson araşdırma şirkəti, Waymo-nun Ojai proqramının nə qədər ciddi olduğunu öyrənmək üçün maraqlı bir araşdırma aparıb. Şirkət, ABŞ hökumətinə təqdim edilən yük sənədlərini (Bill of Lading) araşdıraraq, Zeekr tərəfindən Waymo üçün nə qədər avtomobil göndərildiyini müəyyənləşdirməyə çalışıb.
Avtonom Sürüşün Gələcəyi: Nə Gözləməliyik?
Bu iki hadisə göstərir ki, avtonom sürüş texnologiyaları həm böyük potensiala, həm də ciddi problemlərə malikdir. Bir tərəfdən Tesla kimi şirkətlər öz sistemlərini təkmilləşdirməyə çalışır, digər tərəfdən isə Waymo kimi rəqiblər yeni nəsil robotaksilərlə bazara çıxmağa hazırlaşır.
Sizin üçün ən vacib məqam odur ki, bu texnologiyalardan istifadə edərkən diqqətli olmalısınız. Mövcud sistemlər hələ də tam avtonom deyil və "Supervised" (nəzarətli) rejimdə işləyir. Yəni sürücü hər an sükan arxasında olmalı və lazım gəldikdə müdaxilə etməyə hazır olmalıdır.
Azərbaycanda bu texnologiyaların tətbiqi hələ ki, geniş yayılmasa da, dünyada baş verən inkişafları izləmək faydalıdır. Gələcəkdə avtonom nəqliyyat vasitələrinin ölkəmizdə də istifadəyə verilməsi mümkündür. O vaxta qədər, texnologiyanın təhlükəsizlik standartlarına və qanuni tənzimləmələrə diqqət yetirmək vacibdir.
Unutmayın ki, avtonom sürüş sistemləri nə qədər inkişaf etsə də, yol təhlükəsizliyi hər zaman ön planda olmalıdır. Texnologiyaya güvənmək vacibdir, amma həddindən artıq etibar etmək təhlükəli ola bilər. Bu sahədəki yenilikləri izləməyə davam edin və öz təhlükəsizliyinizi hər şeydən üstün tutun.