Uber və Waymo arasında robotaksi mübahisəsi dərinləşir
Vaşinqton şəhərində avtonom nəqliyyat vasitələrinin fəaliyyətinə icazə verəcək qanun layihəsi iki nəhəng texnologiya şirkəti arasında ciddi qarşıdurma yara
Uber və Waymo arasında robotaksi mübahisəsi dərinləşir
Vaşinqton şəhərində avtonom nəqliyyat vasitələrinin fəaliyyətinə icazə verəcək qanun layihəsi iki nəhəng texnologiya şirkəti arasında ciddi qarşıdurma yaradıb. Uber və Waymo eyni biznes tərəfdaşı olsalar da, indi robotaksi bazarında bir-birinə qarşı çıxıblar. Bu mübahisə təkcə Amerika paytaxtını deyil, bütün dünyada avtonom nəqliyyatın gələcəyini müəyyən edə bilər.
Uber qanun layihəsinə qarşı çıxır. Şirkət iddia edir ki, təklif olunan qaydalar insan sürücüləri işsiz qoyacaq və Waymo-ya inhisar yaradacaq. Uber-in ABŞ siyasət və federal işlər üzrə rəhbəri Javi Correoso bu fikri may ayında Vaşinqton Şəhər Şurasında keçirilən dinləmədə açıq şəkildə ifadə edib. O, robotaksilərin boş gəzərək tıxac yaratdığını, yaşlı və əlil insanlara kömək edə bilmədiyini vurğulayıb.
Uber-in hibrid model təklifi
Uber qanun layihəsinə alternativ olaraq hibrid model təklif edir. Bu modelə görə, robotaksilər yalnız insan sürücüləri də olan bir platformada işləməlidir. Yəni sərnişinlər istəsə insan sürücülü, istəsə avtonom maşın seçə bilməlidir. Correoso deyir: "İstehlakçılar hər ikisinə çıxış əldə etməlidir. Əgər sərnişin tətbiqə girirsə, seçim etmək imkanı olmalıdır".
Lakin Uber daha da irəli gedir. Şirkət hibrid modelin bütün sənaye üçün məcburi qaydaya çevrilməsini istəyir. Yəni hər bir robotaksi şirkəti mütləq insan sürücülü xidmət də təklif etməlidir. Bu tələb əslində Waymo kimi sırf avtonom nəqliyyata fokuslanmış şirkətləri çətin vəziyyətə salır.
Waymo-nun mövqeyi
Alphabet şirkətinə məxsus Waymo isə qanun layihəsini dəstəkləyir. Waymo iddia edir ki, təklif olunan qaydalar avtonom nəqliyyatın təhlükəsiz şəkildə yayılmasına imkan verəcək. Eyni zamanda ictimai nəqliyyat, ədalətli giriş və işçi hüquqları da qorunacaq. Waymo hesab edir ki, Uber-in təklifi əslində rəqabəti məhdudlaşdırmaq cəhdidir.
Hər iki şirkət öz mövqelərini bazar ertəsi keçiriləcək gün uzunluğundakı dinləmədə təqdim edəcək. Qanun layihəsinin qəbulu hələ yaxın vaxtlarda gözlənilmir. Bir çox tərəf ümid edir ki, qanun ilin sonuna qədər, yəni mer Muriel Bouser-in vəzifədən getməsinə qədər qəbul edilə bilər.
Təklif olunan qanun layihəsi nəyi dəyişir?
Şərhçi Çarlz Allen tərəfindən təqdim edilən qanun layihəsi 2012-ci il tarixli Avtonom Nəqliyyat Vasitələri Aktını yeniləyir. Yeni qaydalar şəhərdə sürücüsüz test və kommersiya fəaliyyətinə icazə verəcək. Hazırda Waymo və Zoox kimi şirkətlər avtonom maşınları sınaqdan keçirə bilər, ancaq mütləq insan sürücü oturacaqda olmalıdır.
Yeni qanun layihəsi Vaşinqton Nəqliyyat Departamentinə (DDOT) icazə vermək səlahiyyəti verir. Avtonom nəqliyyat vasitələri istehsalçıları aşağıdakı tələbləri yerinə yetirməlidir:
- Ən azı 5 milyon dollar məbləğində məsuliyyət sığortası
- Qəza məlumatlarını 8 saat və ya 72 saat ərzində bildirmək (kommersiya və ya şəxsi avtomobil olmasından asılı olaraq)
- Müəyyən təhlükəsizlik standartlarına riayət etmək
Qanun layihəsi həmçinin robotaksi operatorlarından əlavə vergi və ödənişlər tələb edir. Bu pullar ictimai nəqliyyatı dəstəkləmək, yollarda tıxacı azaltmaq və emissiyaları nəzarətdə saxlamaq üçün istifadə olunacaq.
Mübahisə Vaşinqtondan kənara çıxır
Bu qarşıdurma təkcə Amerika paytaxtını maraqlandırmır. Uber və Waymo arasındakı mübahisə bütün dünyada avtonom nəqliyyatın tənzimlənməsi üçün presedent yarada bilər. Azərbaycan da daxil olmaqla bir çox ölkə avtonom nəqliyyat texnologiyalarına maraq göstərir. Bakıda da ağıllı nəqliyyat sistemləri tətbiq olunur və gələcəkdə robotaksi xidmətləri də gündəmə gələ bilər.
Uber-in hibrid model təklifi əslində maraqlı bir yanaşmadır. Bu model insan sürücülərin işini qoruyur, eyni zamanda texnoloji inkişafı da tam dayandırmır. Lakin Waymo kimi şirkətlər üçün bu model əlavə xərclər və məhdudiyyətlər deməkdir.
Nəticə etibarilə, bu mübahisə avtonom nəqliyyatın gələcəyini müəyyən edəcək. Kimin qalib gələcəyindən asılı olmayaraq, aydındır ki, robotaksi xidmətləri getdikcə həyatımızın bir parçasına çevrilir. Sizcə, hansı model daha uğurlu olacaq? Tam avtonom yoxsa hibrid yanaşma?