Uşaqlar üçün sosial media qadağanı: Hansı ölkələr bu addımı atır?
Sosial medianın gənc istifadəçilərə təsiri getdikcə daha çox müzakirə olunur. Son aylarda bir çox ölkə uşaq və yeniyetmələrin sosial platformalara girişini
Uşaqlar üçün sosial media qadağanı: Hansı ölkələr bu addımı atır?
Sosial medianın gənc istifadəçilərə təsiri getdikcə daha çox müzakirə olunur. Son aylarda bir çox ölkə uşaq və yeniyetmələrin sosial platformalara girişini məhdudlaşdırmaq üçün addımlar atır. Avstraliya bu sahədə ilk olaraq tarixi bir qərar verdi və indi digər dövlətlər də bu nümunəni izləyir.
Bu qadağaların əsas məqsədi gənc istifadəçilərin qarşılaşdığı kiberzorakılıq, asılılıq, psixi sağlamlıq problemləri və təhlükəli şəxslərə məruz qalma risklərini azaltmaqdır. Ancaq tənqidçilər, o cümlədən Amnesty Tech, bu cür qadağaların effektiv olmadığını və gənc nəslin reallıqlarını görməzdən gəldiyini bildirir. Buna baxmayaraq, bir çox ölkə qanunvericilik səviyyəsində bu istiqamətdə işlərini davam etdirir.
Avstraliya: Dünyada ilk tam qadağa
Avstraliya 2025-ci ilin dekabrında 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial medianı qadağan edən dünyada ilk ölkə oldu. Bu qadağa Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube, Reddit, Twitch və Kick kimi platformaları əhatə edir. Maraqlıdır ki, WhatsApp və YouTube Kids bu siyahıya daxil deyil.
Avstraliya hökuməti sosial media şirkətlərinin uşaqları öz xidmətlərindən uzaq tutmaq üçün tədbirlər görməsini tələb edir. Qaydalara əməl etməyən şirkətlər 49.5 milyon Avstraliya dolları (təxminən 34.4 milyon ABŞ dolları) məbləğində cərimə ilə üzləşə bilər. Hökumət platformaların istifadəçilərin 16 yaşdan böyük olduğunu təsdiqləmək üçün çoxsaylı yoxlama metodlarından istifadə etməsini vurğulayır və sadəcə istifadəçinin öz yaşını daxil etməsinin kifayət etmədiyini bildirir.
Avstriya: 14 yaş həddi
Avstriya mart ayının sonunda 14 yaşadək uşaqlar üçün sosial medianı qadağan edəcəyini açıqladı. Bu qadağa ilə bağlı qanun layihəsinin iyun ayına qədər yekunlaşdırılması gözlənilir.
Kanada: Təhlükəsizlik qanunu
Kanada hökuməti iyun ayında 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial medianı qadağan edən rəqəmsal təhlükəsizlik qanununu təqdim etdi. Qanuna əsasən, sosial media nəhəngləri gənc istifadəçiləri qorumaq üçün siyasətlərini nümayiş etdirsələr, qadağadan yan keçə bilərlər. Rəsmi şəxslər qanunun qəbul edilməsinin bir il çəkə biləcəyini bildirir.
Danimarka: 15 yaş məhdudiyyəti
Danimarka 15 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial media platformalarını qadağan etməyə hazırlaşır. Danimarka hökuməti 2025-ci ilin noyabrında koalisiya hökumətindəki üç partiya və parlamentdəki iki müxalifət partiyasının dəstəyini qazandığını açıqladı. Associated Press-in məlumatına görə, hökumətin planları 2026-cı ilin ortalarında qanuna çevrilə bilər. Danimarka rəqəmsal işlər nazirliyi həmçinin qadağanın bir hissəsi kimi istifadə oluna biləcək yaş yoxlama vasitələrini özündə birləşdirən "rəqəmsal sübut" tətbiqi üzərində işləyir.
Fransa: Prezident dəstəkləyir
Fransa deputatları yanvar ayının sonunda 15 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial medianı qadağan edən qanun layihəsini qəbul etdilər. Prezident Emmanuel Macron bu tədbiri uşaqları həddindən artıq ekran vaxtından qorumaq yolu kimi dəstəkləyir. Qanun layihəsi aşağı palatada son səsvermədən əvvəl Senatdan keçməlidir.
Almaniya və Yunanıstan: Müzakirələr davam edir
Almaniyada kansler Fridrix Merts-in mühafizəkarları fevral ayının əvvəlində 16 yaşdan kiçik uşaqların sosial mediadan istifadəsini qadağan etmək təklifini müzakirə etdilər. Reuters-in məlumatına görə, onun mərkəz-sol koalisiya tərəfdaşlarının tam qadağanı dəstəkləməkdə tərəddüd etdiyi bildirilir.
Yunanıstan baş naziri də bu mövzuda addımlar atmaq niyyətində olduğunu açıqlayıb, lakin hələlik konkret qanunvericilik təklif edilməyib.
Uşaqlarınızı qorumaq üçün nə edə bilərsiniz?
Azərbaycanda hələ ki bu cür qadağalar yoxdur, ancaq valideynlər olaraq övladlarınızın sosial mediadan istifadəsini nəzarətdə saxlamaq sizin əlinizdədir. Uşaqlarınızla onlayn təhlükəsizlik haqqında açıq söhbətlər aparın, onların istifadə etdiyi platformaları tanıyın və valideyn nəzarəti alətlərindən istifadə edin.
Sosial media gənclər üçün həm faydalı, həm də təhlükəli ola bilər. Əsas məsələ balans tapmaq və övladlarımızı rəqəmsal dünyanın mənfi təsirlərindən qorumaqdır. Dünya ölkələrinin bu istiqamətdə atdığı addımlar göstərir ki, uşaq təhlükəsizliyi getdikcə daha çox diqqət mərkəzinə çevrilir.