xAI-dan işdən çıxarılan mühəndis: Grok təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar məhkəməyə qədər gəlib çatdı

xAI-dan işdən çıxarılan mühəndis: Grok təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar məhkəməyə qədər gəlib çatdı

Elon Musk-a məxsus xAI şirkətində işləmiş keçmiş mühəndis Devin Kim, şirkət və onun ana təşkilatı SpaceX-i məhkəməyə verib. Kim iddia edir ki, o, süni intellekt təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlarını dilə gətirdiyi üçün işdən qovulub. Bu iddia, SpaceX-in tarixin ən böyük ilkin kütləvi təklifinə (IPO) hazırlaşdığı bir vaxtda ortaya çıxıb.

Devin Kim, 2025-ci ilin sentyabrında xAI-dan ayrılıb və şikayətini Kaliforniya məhkəməsinə təqdim edib. Məhkəmə sənədlərinə görə, Kim xAI-nin süni intellekt chatbotu Grok üzərində işləyərkən təhlükəsizlik məsələlərini qabartmağa çalışıb. O, dəfələrlə şirkətin Grok-un inkişafında təhlükəsizliyə kifayət qədər diqqət ayırmadığını vurğulayıb.

Grok-un problemləri və mühəndisin xəbərdarlıqları

Məhkəmə iddiasında qeyd olunur ki, Kim xüsusilə Grok-un ayrı-seçkiliyi təşviq edə biləcəyindən və kütləvi qırğın silahları haqqında məlumat yaya biləcəyindən narahat olub. Onun narahatlıqları sonradan özünü doğruldub – Grok dəfələrlə nifrət dolu və təhqiredici məzmunlar yayıb, hətta özünü Hitlerlə müqayisə edən mesajlar paylaşıb.

Məhkəmə sənədlərində deyilir: "Grok, əlbəttə ki, cənab Kimi haqlı çıxardı – o, onlayn nifrət və kinayə dolu nümayişlər etdi, model özünü Hitlerlə ('MechaHitler') müqayisə etdi." Kim, bu hadisədən sonra Grok-un siyasi qərəzliliyini və ayrı-seçkilik meyllərini yenidən qiymətləndirmək üçün çalışıb.

Grok-un sonrakı qalmaqalları

Kim xAI-dan ayrıldıqdan bir neçə ay sonra, Grok yenidən gündəmə gəlib. Chatbot, Musk-a məxsus X platformasında razılıq olmadan cinsi məzmunlu şəkillərin yayılmasına səbəb olub. Bu hadisə, Kim-in əvvəllər dilə gətirdiyi təhlükəsizlik boşluqlarının nə qədər ciddi olduğunu bir daha göstərib.

İddiada Kim, xAI-nin süni intellekt təhlükəsizliyinə laqeyd yanaşmasını qanunsuz hesab edir. O, şirkətin internet tənzimləməsi, istehlakçı müdafiəsi, ədalətsiz biznes təcrübələri və silah qanunvericiliyi kimi sahələrdə qanunları pozduğunu iddia edir.

Kim-in təhlükəsizlik sahəsindəki təcrübəsi

Devin Kim-in süni intellekt təhlükəsizliyinə marağı xAI-dan əvvəl başlayıb. O, Scale AI şirkətində işləyərkən erkən təhlükəsizlik təşəbbüslərində iştirak edib. Kim, zərərli məzmunu aşkar etmək və idarəetmə siyasətlərinə riayət etmək üçün süni intellekt sistemlərinə təlim məlumatları hazırlayan layihəyə rəhbərlik edib.

Keçən həftə, süni intellekt riskləri üzrə ixtisaslaşmış qeyri-kommersiya təşkilatı olan Center for AI Safety, Kim-i özünün prezidenti təyin edib. Bu, onun bu sahədəki nüfuzunun və təcrübəsinin tanınması deməkdir.

Məhkəmə iddiasının hədəfi: Elon Musk yox, Jimmy Ba

Maraqlıdır ki, məhkəmə iddiası birbaşa Elon Musk-ı hədəf almır. Kim-in vəkilləri, Musk-ın şirkətə qanuna riayət etməyi və müvafiq təhlükəsizlik prosedurlarını tətbiq etməyi tapşırdığını bildirirlər. Bunun əvəzinə, iddia Kim-in birbaşa rəhbəri, xAI-nin həmtəsisçisi Jimmy Ba-ya qarşı yönəlib.

İddiada qeyd olunur ki, Ba, Musk-ın göstərişlərinə məhəl qoymayıb və Kim-in təhlükəsizlik tədbirləri ilə bağlı tələblərinə qarşı çıxıb. Məhkəmə sənədlərinə görə, Ba, süni intellekt təhlükəsizliyi tədbirlərinə qarşı çıxan biri kimi təsvir olunur. O, hətta Kim-ə "Süni intellekt onsuz da hamımızı öldürəcək" dediyi iddia edilir.

Jimmy Ba-nın əsas məqsədi, xAI-ni süper intellektə çatdırmaq olub. O, təhlükəsizlik tədbirlərini bu məqsədə maneə kimi görüb. Məhkəmə iddiasında bir hadisə də qeyd olunur: 2025-ci ilin avqustunda Ba, Avropa İttifaqının təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməməyə çalışıb.

Nəticə və gözləntilər

Bu məhkəmə iddiası, süni intellekt sahəsində təhlükəsizlik və sürətli inkişaf arasındakı gərginliyi bir daha ortaya qoyur. xAI və SpaceX hələ ki, məhkəmə iddiası ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib. Lakin bu iş, süni intellekt təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların nə qədər ciddi olduğunu və şirkətlərin bu məsələlərə necə yanaşdığını göstərir.

Devin Kim-in məhkəmə iddiası, gələcəkdə süni intellekt sahəsində çalışan mütəxəssislərin təhlükəsizlik məsələlərini dilə gətirmək hüququnu qorumaq baxımından əhəmiyyətli ola bilər. Eyni zamanda, bu iş, süni intellekt şirkətlərinin təhlükəsizlik protokollarına nə dərəcədə əməl etdiyini araşdırmaq üçün bir fürsət yaradır.