Yazıçı Ian Bogost: “Kiçik Şeylər” Həyatımızı Geri Qaytarmağa Kömək Edə bilər

Yazıçı Ian Bogost: “Kiçik Şeylər” Həyatımızı Geri Qaytarmağa Kömək Edə bilər

Məşhur yazıçı, dizayner və akademik Ian Bogost, yeni kitabı “The Small Stuff: How to Lead a More Gratifying Life” (Kiçik Şeylər: Daha Məmnunedici Həyat Necə Yaşanar) ilə texnologiya dünyasının əsas yanlışlarına işıq salır. Bogost iddia edir ki, Silikon Vadisi səhv şeylər üzərində işləyir. Onun fikrincə, müasir həyatımız getdikcə “maddəsizləşir” və biz real dünya ilə əlaqəmizi itiririk.

Bogost, “The Atlantic” jurnalında dərc olunmuş məşhur məqaləsində əl sürət qutusu (stick shift) avtomobillərinin yoxa çıxmasından danışmışdı. Bu məqalə böyük maraq doğurdu və onu daha geniş mövzular haqqında düşünməyə vadar etdi. O, başa düşdü ki, insanlar sadəcə köhnə avtomobilləri yox, həyatın toxunulabilən, hiss olunan tərəflərini də darıxırlar.

Maddəsizləşmə Nədir və Niyə Təhlükəlidir?

Bogost “maddəsizləşmə” dedikdə, gündəlik həyatımızın bir çox sahələrində – avtomobillərdən tutmuş qapılara, hətta vanna otağına qədər – real dünya ilə əlaqəmizin itməsini nəzərdə tutur. O deyir: “Biz sensor dünyadan qopmuşuq. Buna səbəb rahatlıq texnologiyalarıdır. Ancaq təkcə texnologiya deyil, bir çox amillər insanları yaşadıqları dünyadan uzaqlaşdırıb və gündəlik həyatın toxumasını soyundurub.”

Bogost etiraf edir ki, texnologiya sənayesini tənqid edən kitablar artıq onu darıxdırır. O, geniş ictimai dəyişikliklərə çağırmaqdansa, adi insanların öz həyatlarında kiçik dəyişikliklər edərək daha çox məmnunluq tapa biləcəyinə inanır. “Adi insanlara ‘Biz sərvət bərabərsizliyini və ya kapitalizmi həll etməliyik, sonra həyatımızı tam yaşaya bilərik’ demək çox böyük yükdür. Adi insanlar bunu gözləmək məcburiyyətində deyil,” deyə o vurğulayır.

Rahatlıq və Təcrübə Arasında Seçim

Bogost kitabında rahatlıq və təcrübə arasındakı tarazlığı araşdırır. Müasir texnologiyalar bizə hər şeyi daha sürətli və asan edir, lakin bu, çox vaxt prosesdən həzz almağımızı əlimizdən alır. Məsələn, avtomatik sürət qutusu olan avtomobil sürmək daha rahatdır, amma əl sürət qutusu ilə sürmək sürücüyə maşınla daha dərin bir əlaqə yaratmağa imkan verir.

Bogost deyir: “Mən sadəcə adi həyatı çox cəlbedici hesab edirəm. Mən tosterlər, smoothielər, slushielər haqqında yazıram. Bunlar mənim maraq dairəmdir. İnsanlar bu kiçik şeylərə diqqət yetirdikdə, həyatlarında daha çox məna tapırlar.”

Silikon Vadisi Daha Yaxşısını Edə bilər

Ian Bogost Silikon Vadisinin daha yaxşı işlər görə biləcəyinə inanır. Texnologiya şirkətləri istifadəçilərin diqqətini çəkmək və onları ekran qarşısında saxlamaq əvəzinə, insanların real dünya ilə əlaqəsini gücləndirən məhsullar yaratmalıdır. O, “hipster nostalji bərpası” adlandırdığı tendensiyaya da diqqət çəkir – insanlar köhnə, ənənəvi şeylərə qayıtmaq istəyirlər, lakin bu çox vaxt sadəcə moda dalğası olaraq qalır.

Bogostun fikrincə, əsl dəyişiklik üçün böyük inqilablar gözləmək lazım deyil. Hər bir insan öz gündəlik həyatında kiçik addımlar ata bilər. Məsələn, yemək bişirərkən prosesdən həzz almaq, təmizlik işlərini diqqətlə yerinə yetirmək və ya sadəcə olaraq ətrafımızdakı obyektlərə daha çox diqqət yetirmək kimi kiçik şeylər həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.

Nəticə: Kiçik Şeylərə Qayıdış

Ian Bogostun “The Small Stuff” kitabı bizə xatırladır ki, həyatın mənası böyük nailiyyətlərdə deyil, gündəlik anlardadır. Texnologiya həyatımızı asanlaşdırsa da, bizi real dünyadan uzaqlaşdırmamalıdır. Silikon Vadisi və texnologiya şirkətləri insanların ehtiyaclarını daha yaxşı anlamalı və məhsullarını buna uyğun dizayn etməlidir.

Siz də öz həyatınızda kiçik dəyişikliklər edə bilərsiniz. Telefonunuzu bir kənara qoyun, ətrafınızdakı obyektlərə toxunun, onları hiss edin. Yeməyinizi ləzzətlə bişirin, qapını yavaşca açın, pəncərədən baxın. Unutmayın, həyatın əsl gözəlliyi böyük hadisələrdə deyil, bu kiçik şeylərdədir. Bogostun dediyi kimi: “Adi insanlar daha yaxşı bir həyat üçün böyük dəyişiklikləri gözləmək məcburiyyətində deyil. Onlar indi, bu gün, kiçik şeylərlə başlaya bilərlər.”